![\"empowerment-01\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/empowerment-01.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Tot voor kort werd in de literatuur onder empowerment meestal verstaan, \u201ctherapeutische opvoeding\u201d of \u201cgezondheidsopvoeding van de pati\u00ebnt\u201d. Deze terminologie klinkt ongetwijfeld minder paternalistisch dan definities zoals \u201copvoeding van de pati\u00ebnt\u201d. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is \u201cde therapeutische opvoeding van de pati\u00ebnt een continu proces, dat deel uitmaakt van het zorgpakket en pati\u00ebntgericht is. Die opvoeding omvat sensibilisering, informatieverstrekking, opleiding en psychosociale begeleiding en heeft betrekking op de ziekte, de voorgeschreven behandeling, de zorgen, de hospitalisatie en de andere zorginstellingen die erbij betrokken zijn. Dit proces moet de pati\u00ebnt en zijn omgeving helpen de ziekte en de behandeling te begrijpen, beter samen te werken met de zorgverleners en de levenskwaliteit op peil te houden of te verbeteren\u201d. Deze definitie onderstreept de complexe relatie pati\u00ebnt\/verzorger en maakt deel uit van de therapeutische relatie in het algemeen (Dumont, 2001).<\/p>\n
In 2001 gaan ziekenhuizen steeds vaker werk maken van therapeutische opvoeding. Toen reeds bestond voor deze taak amper een wettelijk kader, wat een langetermijnvisie sterk bemoeilijkte.<\/p>\n
Empowerment, of het autonomer worden of capaciteren, is het individu dat zijn economische, professionele, familiale en sociale lot zelf in handen neemt. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is empowerment van pati\u00ebnten afgestemd op de doelstellingen uit het huidige gezondheidsbeleid. Pati\u00ebnten en burgers autonomer maken en pati\u00ebntgerichte zorgverlening verstrekken worden als hoekstenen beschouwd om de resultaten en de prestaties van gezondheidssystemen te verbeteren. De samenleving van vandaag verwacht een andere aanpak van de gezondheid, die meer uitgaat van een nauwere betrokkenheid van burgers en pati\u00ebnten (Jakab 2012)\u00a0<\/p>\n Waarom zet deze idee zich steeds meer door?\u00a0<\/p>\n Ziekenhuiscontext Een ziekenhuis is een complexe structuur waar heel wat medisch personeel, verpleegkundigen, paramedici, administratief en ondersteunend personeel werkzaam is en ook de structuren, motiveringen, vaardigheden en praktijken zijn vaak sterk verschillend.<\/p>\n Projecten rond kwaliteit van de zorgverlening en veiligheid van de pati\u00ebnten moeten de organisatie verbeteren. Op vlak van zorgproces zijn reeds heel wat initiatieven genomen (klinische paden, checklists, transfer van pati\u00ebnten, enz.). Uiteraard is de organisatie geen alleenstaand probleem, andere hangen ermee samen en zijn net zo belangrijk, zoals informatie en communicatie. Deze laatsten hebben betrekking op zowel de pati\u00ebnt als het medisch personeel zelf.<\/p>\n Empowerment moet gekoppeld worden aan alle pati\u00ebntgerichte acties. Het aspect pati\u00ebnt-\u201cgericht\u201d is al niet meer zo nieuw. Het paternalistische model heeft intussen plaats geruimd voor een participatief model, dat nog aan belang heeft gewonnen sinds de goedkeuring van de wet betreffende de rechten van de pati\u00ebnt in 2002.<\/p>\n De 9 dimensies van de \u201cpatient-centred care\u201d zijn (Leperre-Desplanques, Banaei-Bouchareb, Erbault, 2012):\u00a0<\/strong><\/p>\n Pati\u00ebnten of gezondheidswerkers begrijpen niet altijd hetzelfde onder \u201cBetrokkenheid van de pati\u00ebnten\u201c. Vaak wordt die gelijkgesteld met het opvolgen van de medische behandeling en de instructies van de arts. Soms wordt er ook onder verstaan, het verstrekken van algemene informatie over de symptomen van de pati\u00ebnten. Minder vaak daarentegen, wordt die begrepen als een meer interactieve dialoog, of als een kans voor de pati\u00ebnt om zijn mening te geven en actief betrokken te worden bij zijn medische behandeling. \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/p>\n Artsen en pati\u00ebnten onderstrepen niet voldoende de concrete voordelen van een nauwere betrokkenheid bij het zorgproces. De idee van een betere samenwerking tussen gezondheidswerker en pati\u00ebnt die tot betere resultaten leidt op vlak van gezondheid, blijkt niet altijd voldoende uit de wederzijdse appreciatie. De belangrijkste drempel voor een effici\u00ebnte communicatie is de tijd die geneesheren kunnen vrijmaken voor pati\u00ebnten. Volgens pati\u00ebnten en geneesheren hebben geneesheren te weinig tijd om de verschillende behandelingsopties te bespreken. In de tekst \u201cClean care is safer care\u201d herhaalt de WHO in mei 2013 haar engagement voor meer betrokkenheid van en samenwerking met, en het autonomer maken van pati\u00ebnten. De doelstellingen daarvan zijn de volgende:<\/p>\n Het probleem wordt nog bemoeilijkt door de bevreemdende perceptie die de pati\u00ebnt van de ziekte heeft: \u201czich niet langer herkennen\u201d of \u201cniet meer herkend worden\u201d, \u201cniet langer zichzelf toebehoren\u201d, \u201cniet meer dezelfde zijn\u201d, enz. zijn vaak gehoorde uitspraken bij pati\u00ebnten (Aujoulat, 2007). Ze zijn een uiting van de wanhoop van de pati\u00ebnt die door de ziekte voor de pijnlijke uitdaging staat om \u201cop een andere manier dezelfde\u201d te worden, waarbij die \u201cop een andere manier\u201d verwijst naar de veranderingen die door de ziekte worden opgedrongen. Er bestaat dus een contrast tussen enerzijds empowerment als concept, dat in de literatuur vaak wordt beschreven als een proces om de controle te verwerven, gekoppeld aan educatieve doelstellingen zoals het versterken van het gevoel van zelfeffectiviteit t.o.v. gedragingen die we zelf niet altijd in de hand hebben – die de persoon dus zelf heeft gekozen -, en anderzijds empowerment als levenservaring, die niet is gericht op de uitbreiding maar wel op het wezen, en die dus acceptatie veronderstelt van een verlies van controle.<\/p>\n De pati\u00ebnt heeft heel wat moeite om die complexe situatie te verwoorden, waardoor hij zich meestal gaat isoleren. Binnen een \u201cklassieke consultatie\u201d voelt hij zich niet op z\u2019n gemak om dat te bespreken. Bijna alle pati\u00ebnten hebben intussen een betere toegang tot informatie over hun symptomen, mogelijke diagnoses en zorgverlening. Deze evolutie is een positief element voor pati\u00ebnten. Ze vinden echter dat informatie moet worden gereglementeerd om op internet nuttige garanties te krijgen.<\/p>\n Gezondheidswerkers zien wel voordelen in \u201cbetrokkenheid van de pati\u00ebnten\u201d omdat pati\u00ebnten op die manier meer gemotiveerd zijn. Voordelen voor de pati\u00ebnten zijn betere informatie, toelichting bij de therapeutische opties en een meer open dialoog waarin de communicatie effici\u00ebnter verloopt.<\/p>\n De belangrijkste nadelen van een grotere \u201cbetrokkenheid van de pati\u00ebnten\u201d zijn de nood aan meer middelen (meer tijd en meer personeel) en de mogelijke negatieve impact op de relatie pati\u00ebnt\/geneesheren. Een meer uitgebreide uitleg over de zorgen en het bespreken van verschillende opties impliceren dat geneesheren meer tijd moeten vrijmaken en dat het personeel vaker beschikbaar moet zijn, waarvoor momenteel geen middelen beschikbaar zijn (Eurobarometer, 2012). Dat soort begeleiding veronderstelt bovendien dat het ziekenhuis met andere externe structuren contact opneemt, waardoor het probleem nog complexer wordt. \u00a0Op 22 augustus 2002 is de wet betreffende de rechten van de pati\u00ebnt in werking getreden. Deze nieuwe wet heeft de medische beroepswereld ongetwijfeld nieuwe verplichtingen opgelegd. Onrechtstreeks heeft de wet ook voor een andere manier van communiceren met de pati\u00ebnt gezorgd. Doordat de pati\u00ebnt intussen het advies van een andere zorgverstrekker mag inwinnen en hij een kopij van zijn medisch dossier mag opvragen, komt hij steeds meer over zichzelf en over zijn ziekte te weten, en over wat de zorgverlener bij wie hij te rade gaat doet en zou kunnen doen. Rechten van de pati\u00ebnt:<\/strong><\/p>\n Art. 5. Kwaliteitsprestaties die aan zijn behoeften voldoen:<\/p>\n Art. 6. Vrije keuze beroepsbeoefenaar:<\/p>\n Art. 7. Recht op informatie:<\/p>\n Art. 8. Vrije en ge\u00efnformeerde toestemming:<\/p>\n Art. 9. Dossier van de pati\u00ebnt:<\/p>\n Art. 10. Persoonlijke levenssfeer van de pati\u00ebnt:<\/p>\n Art. 11bis. Recht op de meest aangepaste zorg:<\/p>\n Plichten van de pati\u00ebnt:<\/strong><\/p>\n Rechten van de zorgverstrekker:<\/strong><\/p>\n Plichten van de zorgverstrekker:<\/strong><\/p>\n Het lijkt ons essentieel dat het overleg over de verbetering van het empowerment van de pati\u00ebnten binnen het ziekenhuis, in aanwezigheid van alle betrokkenen gebeurt. Het project van empowerment van de pati\u00ebnten heeft vooral betrekking op het team van geneesheren en verpleegkundigen. Nadat zij hun behoeften duidelijk hebben gemaakt, kan een meer algemeen debat worden gevoerd over de cultuur van de veiligheidskwaliteit van de zorgverlening en dus van de organisatiecultuur. Voor de gezondheidszorgteams is het eenvoudig: de noden zijn de beschikbaarheid op vlak van tijd en middelen, van lokalen voor opvang en opleiding, van telefoonlogistiek en secretariaat. De diagnosefase kan aanvankelijk relatief complex zijn in functie van de symptomen van de pati\u00ebnt. Zodra de ziekte bekend is worden de therapeutische doelstelling en de medische behandeling hem vaak als noodzakelijk voorgesteld (Barrier, 2009). Bij een eerste diagnose mag het ontslag van de pati\u00ebnt niet worden uitgesteld, indien niet alle overeenkomsten met de pati\u00ebnt zijn nagekomen. De educatieve begeleiding moet ook ambulant worden voortgezet. In bepaalde gevallen gebeurt die opvang enkel ambulant.<\/p>\n Op dat ogenblik begint een belangrijke communicatiefase tussen de pati\u00ebnt, de geneesheer en de gezondheidszorgteams. Er moeten immers samen met hem behandelingskeuzes worden bepaald en gevalideerd en vervolgens moeten zijn keuzes worden besproken in functie van zijn levensproject. Na deze fase kan worden beoordeeld in welke mate hij autonoom kan worden (Dumez, 2012).<\/p>\n De opvolging van de gevolgen van de behandeling is dus essentieel. Het is wel degelijk de pati\u00ebnt die zelf de leiding over zijn behandeling heeft, die de controle over zijn ziekte moet behouden. Een autonome pati\u00ebnt doet er alles aan om de beperkingen van zijn ziekte tot een minimum te beperken. Het is door zelf de controle over zijn behandeling te krijgen dat hij daarin zal slagen. De geneesheer verdwijnt als het ware naar de achtergrond. In noodsituaties moeten uiteraard beslissingen worden genomen en uiteraard is het aan de geneesheer, die over de heilzame kennis en actiemiddelen beschikt, om die te nemen. \u00a0<\/p>\n Autonomie kan dus worden ge\u00efnterpreteerd als het verstandig omspringen met de afhankelijkheid die inherent is aan het statuut van pati\u00ebnt. De pati\u00ebnt kan dus een self management parcours volgen, waarbij hij tegelijk wordt begeleid door de zorgteams, in die mate zelf dat hij over zijn ziekte een expertise verwerft die hij met anderen zou kunnen delen. Dit brengt ons bij het begrip van \u201cpati\u00ebnt-expert\u201d maar vooraleer dat concept volledig ingang vindt, is er nog een hele weg af te leggen.\u00a0<\/p>\n De pati\u00ebnt kan expert zijn van hemzelf, voor hem zelf. Zo wordt hij een volwaardige partner van geneesheren en gezondheidszorgteams. Aangezien empowerment een aanpak is die vooral met chronische ziekten wordt gerelateerd, is het beheer ervan essentieel (FOD Volksgezondheid, RIZIV, 2013). In gewone gevallen zou de pati\u00ebnt zelf in staat moeten zijn om met zijn ziekte om te gaan (of toch minstens tot op een bepaalde leeftijd). Wordt de situatie te complex, of neemt de autonomie van de pati\u00ebnt af, dan zullen andere personen in het case management worden ingeschakeld. Dit vereist de aanstelling van een case manager maar ook een andere manier van co\u00f6rdinatie. Communicatie en een multidisciplinaire aanpak van de zorgen zijn 2 succesfactoren die in geen enkele kwaliteitsaanpak ontbreken. Dit impliceert niet enkel nieuwe functies maar ook een aangepaste opleiding.<\/p>\n Empowerment van de pati\u00ebnten lijkt dus een natuurlijke stap die zowel de pati\u00ebnt als de geneesheer voordelen oplevert. Bij een volledige transmurale behandeling en ge\u00efntegreerde zorgen moeten de partners duidelijk zijn bepaald en moeten overeenkomsten worden opgesteld zodat het overmaken van het medisch dossier volledig conform de vereisten ter zake verloopt en de pati\u00ebnt (of zijn vertegenwoordiger) ermee heeft ingestemd.<\/p>\n Zoals voor elk project rond kwaliteit en veiligheid van de pati\u00ebnten is het meten van resultaten een essentieel punt van feedback om vooruitgang te boeken. \u00a0De ontwikkeling van empowerment kan voor de belangrijkste aspecten verlopen volgens een principe van het klinisch pad, met respect voor alle essenti\u00eble stappen die leiden naar een meer autonome pati\u00ebnt. Aujoulat Isabelle (2007). L\u2019empowerment des patients atteints de maladie chronique. Th\u00e8se de doctorat, UCL.<\/p>\n Barrier Philippe (2009). Le contr\u00f4le dans la maladie chronique, le point de vue du patient expert. 13\u00e8 congr\u00e8s de pneumologie de langue fran\u00e7aise, Lyon.<\/p>\n Dumez Vincent (2012). Partenariat de soins avec les patients\u00a0: tendances et d\u00e9fis en contexte de maladies chroniques. 4\u00e8 rendez-vous de la gestion des maladies chroniques, Montr\u00e9al.<\/p>\n Dumont Jacques (2001). Etat des lieux sur le d\u00e9veloppement structurel de l’\u00e9ducation th\u00e9rapeutique du patient. L’H\u00f4pital Belge, n\u00b0 4, 58-60.<\/p>\n Ekinci O. (2010). Getting to the heart of Things; European Hospital.<\/p>\n Eurobarometer (2012). Kwalitatieve studie, Europese Commissie. Volledig verslag. Betrokkenheid van de pati\u00ebnten.<\/p>\n Gendron Jean Stephen (2006). Le principe de l\u2019empowerment et de la PNL appliqu\u00e9s au monde des affaires. Association internationale de th\u00e9rapeutes et association canadienne de PNL.<\/p>\n Grimaldi A. (2012). \u00abPatient expert\u00bb: une clarification n\u00e9cessaire. 2\u00e8mes rencontres d\u2019\u00e9ducation th\u00e9rapeutique du patient, Lyon.<\/p>\n Jakab Zsuzsanna (2012). Patient empowerment in the European Region. First European Conference on Patient Empowerment. Copenhagen.<\/p>\n KCE (2012). Rapport 190 B, organisatie van zorg voor chronisch zieken in Belgi\u00eb.<\/p>\n Leperre-Desplanques Armelle, Banaei-Bouchareb Linda, Erbault Marie (2012). Accident vasculaire c\u00e9r\u00e9bral, Perspectives HAS, Exp\u00e9rience Patient. Pl\u00e9ni\u00e8re annuelle HAS.<\/p>\n WHO (2013). Patients have a voice too! http:\/\/www.who.int\/gpsc\/5may\/5may2013_patient-participation\/en\/<\/p>\n Seidi Barbara (2011). L\u2019Art de la PNL, Ixelles \u00e9ditions, p 101-102.<\/p>\n FOD Volksgezondheid, RIZIV (2013). Ori\u00ebntatienota. Ge\u00efntegreerde visie op de zorg voor chronisch zieken in Belgi\u00eb.<\/p>\n Vallerie Bernard (2008). D\u00e9veloppement du pouvoir d\u2019agir des personnes et des collectivit\u00e9s (empowerment) et pratiques sociales. Une approche susceptible de contribuer \u00e0 une dynamique de d\u00e9veloppement durable. In Fondation d\u2019Auteuil, Familles et professionnels de l\u2019action sociale. Eduquer ensemble. Lyon, Chronique sociale.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n
Volgens Bernard Vallerie (2008) duikt de term \u201cempowerment\u201d voor het eerst op in de Verenigde Staten aan het begin van de 20ste<\/sup> eeuw, bij vrouwen die strijd voeren voor de erkenning van hun rechten. Ook bij de methodes van \u201ccommunity organizing\u201d van Saul Alinsky in de jaren 1930 valt de term en later nog in de jaren 1960, in de beweging die ijvert voor burgerrechten. In 1965 hanteert een groep psychologen de term in het kader van de communautaire psychologie. Het begrip zal daarna ingang vinden in tal van sectoren, o.a. in het overheidsbeleid rond armoedebestrijding. Daar krijgt de term empowerment een volledig omgekeerde invulling: het individu ervaart een geringere of het volledig verdwijnen van zijn autonomie in een vijandige context (powerlessness) (Aujoulat, 2007).
Het ontwikkelen van de handelingsbekwaamheid van personen en collectiviteiten (empowerment) en sociale praktijken: een aanpak die kan bijdragen tot een duurzame ontwikkelingsdynamiek. Bernard Vallerie, IUT2 Grenoble.
Empowerment vertaalt zich ook in verschillende dimensies: individueel, communautair en organisatorisch (Gendron, 2006).<\/p>\n
<\/em><\/strong>Sinds de tweede helft van de 20ste<\/sup> eeuw is de geneeskunde er snel op vooruitgegaan, zowel wat de thuisverzorging van de pati\u00ebnt betreft, als ook die in het ziekenhuis.
Vanuit de basis zelf van de geneeskunde (anamnese, semiologie, diagnose- en therapeutische uitdaging) hebben onderzoekers snel de bestaande farmacopee uitgebreid, zelf nog na de Tweede Wereldoorlog en hebben ze technologie\u00ebn ontwikkeld op vlak van onderzoek, medische en chirurgische behandelingen en communicatie, waarvan de impact nog duidelijker wordt in de snellere vooruitgang die we momenteel kennen.
De afgelopen 30 jaar hebben de voogdijoverheden mee de organisatie van de ziekenhuisgeneeskunde bepaald. De wetten Dehaene of Busquin zijn in Belgi\u00eb evenwel niet de reden waarom het intussen dringend nodig is de zorgverlening in ziekenhuizen beter af te stemmen op de noden van de pati\u00ebnt.
Sinds de jaren 1980 zijn er in de grote sectoren van de geneeskunde en de chirurgie verschillende \u201caanverwante\u201d specialiteiten opgedoken, die hebben geleid tot een overdreven specialisatie in zowel diagnose- als therapeutische domeinen. De gretigheid waarmee de artsen zelf op die evolutie zijn gesprongen, is ietwat uit de hand gelopen. Zo zijn bijvoorbeeld de algemene internisten verdwenen, zonder dat een andere specialist een gelijkaardige co\u00f6rdinerende rol binnen alle specialiteiten die er ondertussen in de interne geneeskunde zijn bijgekomen, op zich kan nemen. Deze leemte heeft niets te maken met intellectuele desinteresse maar veel meer met de nomenclatuur die deze praktijk, die geen enkele getarifeerde technische exploratie bevat, fel benadeelt.
Evoluties op vlak van diagnose en therapie hebben de duur van een gemiddelde hospitalisatie ingekort, wat ook een impact heeft op de werklast van de gezondheidszorgteams. Ondertussen is ook de ambulante ziekenhuisgeneeskunde er sterk op vooruitgegaan, vooral dan op vlak van chirurgische daghospitalisatie, oncologische daghospitalisatie en poliklinieken.
Dankzij de naoorlogse socio-economische evolutie en de ontwikkeling van de medische zorg is de levensverwachting fel toegenomen. De hogere gemiddelde leeftijd van de gehospitaliseerde pati\u00ebnten heeft tegelijk wel gezorgd voor pathologie\u00ebn die zwaarder en ernstiger zijn, en voor meer chronische ziekten (Ekinci, 2005). De WHO definieert die als \u201clangdurige aandoeningen die over het algemeen, langzaam evolueren\u201d. In Europa zijn cardiovasculaire ziekten de eerste doodsoorzaak (33 %), gevolgd door kankers (27 %). In Belgi\u00eb zou meer dan een vierde van de bevolking (27,2 %) aan een chronische aandoening lijden (KCE, 2012).\u00a0<\/p>\n\n
<\/a>Verwachtingen van de pati\u00ebnten<\/em><\/h2>\n
Volgens velen staat communicatie centraal. Voor pati\u00ebnten betekent dit dat artsen hen uitleg moeten geven bij de diagnose en de behandeling. Voor de artsen moeten de pati\u00ebnten de symptomen beschrijven en hen informeren over het verdere verloop van de behandeling.<\/p>\n
Bepaalde pati\u00ebnten hebben het over een \u201ctraditionele relatie geneesheer \u2013 pati\u00ebnt\u201d, waarbij de geneesheer als een onaantastbaar persoon wordt gezien en pati\u00ebnten hun mening niet durven te geven. Om die reden is het volgens pati\u00ebnten makkelijker en effici\u00ebnter communiceren met verpleegkundigen dan met geneesheren, vooral in de ziekenhuizen.
Ook al wensen pati\u00ebnten niet de verantwoordelijkheid voor de beslissing te dragen, toch vinden ze het belangrijk vragen te stellen en te begrijpen hoe de beslissingen worden genomen (Eurobarometer, 2012).<\/p>\n\n
Ook de keuze is een essentieel aspect van de betrokkenheid van de pati\u00ebnten en heeft betrekking op zaken zoals de keuzevrijheid om van geneesheer te veranderen of het kennen van alternatieve behandelingen.<\/p>\n
De pati\u00ebnt die sneller naar huis terugkeert heeft vaak bijkomende hulp nodig, die niet door de ziekteverzekering wordt vergoed.
In juni 2011 heeft de FOD Volksgezondheid zijn \u201cConceptnota Transmurale Zorg\u201d gepubliceerd. Het ziekenhuis is slechts een stap in de zorgverlening aan de pati\u00ebnten. De banden tussen het ziekenhuis en de structuren achteraf moeten worden aangehaald. We moeten jammer genoeg vaststellen dat wat dat betreft nog lang niet voldoende wordt tegemoetgekomen aan de noden van de zieken en dat er dus nog een hele weg af te leggen is. Het ziekenhuis heeft niet voldoende gesprekspartners en opvangstructuren voor pati\u00ebnten. De situatie wordt er nog erger op met het tekort aan geneesheren. Rekening houdend met de evolutie van het aantal huisartsen (voor drie vertrekkers, komt er een in de plaats) ziet het er steeds meer naar uit dat hun taken en die van andere professionals uit de gezondheidssector elkaar zullen overlappen.<\/p>\n<\/a>Wet betreffende de rechten van de pati\u00ebnt<\/em><\/h2>\n
De medische wereld gaat daardoor voorzichtiger te werk, omdat vanuit die hoek wordt gevreesd dat pati\u00ebnten, die zich \u201cactoren van hun ziekte\u201d voelen, sneller naar de rechtbank stappen.
Jammer genoeg ondermijnt dat soort gedrag de vertrouwensrelatie. De pati\u00ebnt gaat veel sneller klacht indienen tegen een geneesheer, die op zijn beurt zoveel mogelijk voorzorgsmaatregelen zal treffen en afstandelijker zal worden.
Artikel 17 van de wet op de ziekenhuizen (geco\u00f6rdineerd op 07\/08\/1987) voegt een artikel 17novies toe en verplicht de ziekenhuizen over een ombudsdienst te beschikken.
Een van de belangrijkste taken van de ombudsman is het vergemakkelijken en herstellen van de dialoog tussen zorgverlener en pati\u00ebnt, om geschillen te vermijden of op te lossen.<\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
2.\u00a0\u00a0 Doelstellingen<\/h1>\n
Algemeen<\/h2>\n
Daarbij kunnen we ons inspireren op het model van Robert Dilts met de zes verschillende piramideniveaus, vanaf de basis tot de top: omgeving, gedrag, capaciteiten, waarden en identiteit en uiteindelijk de missie. Dit model is bruikbaar voor alle leer-, veranderings-, en communicatieprocessen en voor het oplossen van problemen (Seidi, 2011). Door op elk niveau vragen te stellen, kunnen we informatie verzamelen waarmee exact kan worden bepaald waar verandering nodig is en de aanpak is slechts volledig, in aanwezigheid van alle actoren. Hoe meer een persoon afweet van zichzelf en van zijn gesprekspartner, hoe beter hij zich in de plaats van de andere kan stellen. Zo kunnen problemen makkelijker worden ge\u00efdentificeerd en wordt pure speculatie vermeden, die het welslagen van de nieuwe structuur in de weg zou staan. Op die manier is het mogelijk de problemen op een niveau toe te wijzen en de plaatsen aan te duiden waar verandering nodig is. De behandeling ervan gebeurt dan op het niveau er net boven.<\/p>\n
Zo kunnen de directies hun standpunt kenbaar maken en hun visie geven over de mogelijkheden op dat vlak. Die uitwisseling van idee\u00ebn moet op dezelfde manier worden doorgetrokken naar volgende punten, instrumenten en methodes.<\/p>\n
Men kan zich afvragen waarom die nog niet zijn ingewilligd, wanneer zo\u2019n aanpak van de zorgverlening van pati\u00ebnten hospitalisaties verkort en het ziekenhuis toelaat beter tegemoet te komen aan de vraag.\u00a0<\/p>\nInspelen op de verwachtingen van de pati\u00ebnt<\/h2>\n
Van heel wat chronisch zieken wordt beweerd dat ze hun behandeling niet voldoende volgen en volgens schattingen leeft 30% van de chronische pati\u00ebnten hun behandeling niet na.
Het medisch discours wordt nog al te vaak geassocieerd met een concept van normativiteit waarbij de norm als enige prioriteit voor de geneesheer wordt beschouwd.
Er moet rekening worden gehouden met de mate waarin de pati\u00ebnt de diagnose kan aanvaarden en vervolgens kan ontdekken wat voor hem zijn gezondheidsnorm is voor een zo goed mogelijke ontplooiing in het kader van zijn ziekte. Pas dan bouwt de pati\u00ebnt een re\u00ebel levensproject op, dat de beslissingen die hij moet nemen zal bepalen.
Dit is een delicaat punt bij de manier waarop de geneesheer met zijn tijd omgaat in zijn relatie met de chronische pati\u00ebnt.<\/p>\nPati\u00ebnt-expert<\/h2>\n
De pati\u00ebnt-expert kan ook een bron zijn voor anderen, op verzoek van de gezondheidszorgteams bijvoorbeeld. Zijn expertise hoeft dan ook niet beperkt te blijven tot zijn ziekte.
De pati\u00ebnt-expert kan tenslotte ook een helpende pati\u00ebnt worden, vooral dan voor pati\u00ebnten voor wie de ziekte nieuw is of voor pati\u00ebnten die het moeilijk hebben.
Daarvoor moet hulp worden voorzien die permanent beschikbaar is. Informatica speelt daarin een centrale rol. De ori\u00ebntatienota van de FOD Volksgezondheid \u2013 RIZIV (2013) lanceert het idee van een module die moet voldoen aan verschillende criteria om de pati\u00ebnt te helpen, om zijn evolutie op te volgen en complicaties te vermijden.
Deze opdracht kan zelf worden uitgebreid naar een \u201cprofessionele\u201d pati\u00ebnt-expert, die dan abstractie moet maken van zijn persoonlijke ervaring en kennis moet opdoen over de ziekte, psychologie en communicatie. Maar wie gaat dat opleidingsprogramma in goede banen leiden? Hoe moet de gevolgde opleiding worden ge\u00ebvalueerd? Wat met de \u201ccertificatie\u201d? Dit zijn nog maar enkele vragen die rond dit thema vaak worden gesteld (Grimaldi, 2012).\u00a0<\/p>\nCase management<\/h2>\n
<\/a>Ethiek en deontologie<\/h2>\n
Over het algemeen mag het thema geen reden tot ongerustheid zijn, toch dient met een aantal gevallen rekening te worden gehouden, omwille van de rechten van de pati\u00ebnten. Het gaat hier dan vooral over het medisch beroepsgeheim in geval van ondersteuning door een familielid: meningsverschillen tussen leden van eenzelfde familie, eventuele successie, enz. Moet deze hulp worden gekoppeld aan het idee van een officieel door de pati\u00ebnt aangestelde vertrouwenspersoon (die ook kan worden ontslaan)?<\/p>\n<\/a>\u201cOutput\u201d en indicatoren<\/h2>\n
Indicatoren die moeten worden besproken zijn: morbi-mortaliteit, herhospitalisaties, tevredenheid, ongewenste gebeurtenissen, feedback over ervaringen, bemiddeling, klachten, enz. Ze moeten kwalitatief en kwantitatief zijn, wetenschappelijk gevalideerd, door de gezondheidswerkers en vertegenwoordigers van de pati\u00ebnten aanvaard. Voorts moet er ook feedback volgen over praktische aspecten (haalbaarheid) en kostenbeheersing.<\/p>\n3.\u00a0\u00a0 Conclusies<\/h1>\n
Het levensproject bepaalt dan wat als basisstandaard zal worden beschouwd. Voor pati\u00ebnten met een zeer druk leven of die hun levenswijze zo veel mogelijk willen behouden, zal de nadruk liggen op personalisering en dus omkadering door gezondheidswerkers.
Indien we voor zo\u2019n aanpak kiezen, kunnen we het ook hebben over een \u201cge\u00efntegreerd empowerment\u201d. Deze benaming kan betrekking hebben op de globale organisatie van de ziekenhuis- en eerstelijnszorgen. De ori\u00ebntatienota FOD Volksgezondheid \u2013 RIZIV biedt heel wat perspectieven, tot zelfs de essenti\u00eble financiering van het globale en ge\u00efnformatiseerde pati\u00ebntdossier, conform de strenge voorwaarden op vlak van invoeren en betrouwbaarheid van de informatie.\u00a0<\/p>\nReferenties<\/h2>\n
\t