{"id":4971,"date":"2022-10-06T17:38:47","date_gmt":"2022-10-06T16:38:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/?p=4971"},"modified":"2022-10-07T09:19:56","modified_gmt":"2022-10-07T08:19:56","slug":"rapport-belmap-2021-eerste-one-health-rapport-m-b-t-de-resistentie-tegen-antimicrobiele-middelen-in-belgie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/rapport-belmap-2021-eerste-one-health-rapport-m-b-t-de-resistentie-tegen-antimicrobiele-middelen-in-belgie\/?lang=nl","title":{"rendered":"Rapport BELMAP 2021, eerste \u201cOne Health\u201d rapport m.b.t. de resistentie tegen antimicrobi\u00eble middelen in Belgi\u00eb"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Surveillance is een sleutelelement om het infectiepreventie- en controlebeleid te sturen, om interventiestrategie\u00ebn te bepalen of nog om de kwaliteit van zorg te verbeteren en onderzoeksprogramma\u2019s te ori\u00ebnteren. In dit kader bestaan goed ingeburgerde nationale surveillanceprogramma\u2019s, zowel voor wat betreft het verbruik van antimicrobi\u00eble middelen als voor het volgen van het ontstaan van resistentie tegen antimicrobi\u00eble middelen (AMR) bij de mens, voedselproducerende dieren, de voedingsketen en het leefmilieu. De verschillende programma\u2019s zijn georganiseerd vanuit verschillende doelstellingen en het was tot dusver moeilijk om een goed overzicht te bekomen van de Belgische situatie voor het geheel van deze sectoren.<\/p>\n

Het BELMAP 2021 rapport, het eerste Belgische \u201cOne Health\u2019 rapport m.b.t. AMR, heeft tot doel om de resultaten en trends van de bestaande surveillanceprogramma\u2019s samen te vatten, beperkingen te onderstrepen en potenti\u00eble lacunes te identificeren en om algemene aanbevelingen te formuleren om de surveillance te optimaliseren.<\/p>\n

Samenvatting<\/b><\/h2>\n

BELMAP maakt gebruik van indicatoren<\/b> om nationale trends in het gebruik van en resistentie tegen antimicrobi\u00eble middelen bij mens en dier samen te vatten. Deze indicatoren werden op Europees niveau gedefinieerd door experts van ECDC, EFSA en EMA in 20171<\/sup>, en werden opgesplitst in primaire en secundaire indicatoren.<\/p>\n

Primaire indicatoren reflecteren de algemene situatie<\/b> voor wat betreft antibioticagebruik en -resistentie. Hoewel ze arbitrair zijn en uiteraard maar bepaalde aspecten van de epidemiologie belichten, laten ze wel toe een algemeen beeld te schetsen van de situatie.\u00a0 <\/span>Secundaire indicatoren richten zich op topics die ook van belang zijn voor de volksgezondheid, maar die specifieker zijn of niet volledig worden weergegeven door de primaire indicator. Met uitzondering van de indicatoren voor resistentie bij de mens, zijn deze op zichzelf onvoldoende om het effect te beoordelen van specifieke interventies in een specifieke sector1<\/sup>, bijvoorbeeld bij \u00e9\u00e9n diersoort of bij \u00e9\u00e9n enkele dierlijke productiesector.<\/p>\n

Antimicrobi\u00eble consumptie (AMC)<\/b><\/h3>\n

Veterinaire sector<\/h4>\n

Het gebruik van antimicrobi\u00eble middelen in de veterinaire sector, gemeten aan de hand van de totale verkoop (mg\/kg biomassa), is sterk afgenomen sinds het begin van de metingen in 2011. De data tonen een cumulatieve reductie van 40.2% in 2020, met niettegenstaande een lichte stijging gedurende de laatste jaren van de bestudeerde periode. De afname is zelfs nog meer uitgesproken zichtbaar in de secundaire indicatoren, waar het gebruik van kritische antibiotica (fluoroquinolones en cefalosporines van de 3de en 4de generatie) een cumulatieve reductie toont van 70.1% in 2020 ten opzichte van 2011. In deze periode werd een gelijkaardige reductie bereikt voor de polymyxines (71.3%) en voor de antibacteri\u00eble premixen2<\/sup> (70.4%).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

 <\/p>\n

In Belgi\u00eb wordt vanaf 2018 het gebruik van antibiotica per sector en per diercategorie opgevolgd, en uitgedrukt in BD100 <\/sub>, het percentage van de tijd dat een dier wordt behandeld met antibiotica.\u00a0 <\/span>In de drie jaar waarvoor al data beschikbaar is (2018-2020) werd er enkel een opvallende reductie van de BD100 <\/sub>geobserveerd bij de vleeskalveren. Dit blijft echter de sector met het hoogste gebruik van antibiotica, onmiddellijk gevolgd door de speenvarkens.\u00a0<\/span><\/p>\n

Humane sector<\/h4>\n

In het laatste decennium zagen we een afname van het gebruik van antimicrobi\u00eble middelen in de ambulante sector<\/b>, met een cumulatieve reductie van 14% in de terugbetaalde antibiotica tussen 2010 en 2019. Tijdens de Covid-19 pandemie werd een sterke bijkomende reductie geobserveerd, wat kan gelinkt worden aan het aangepaste type van zorg tijdens de pandemie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

 <\/p>\n

De verhouding in het gebruik van amoxicilline tot amoxicilline\/clavulaanzuur verbeterde nauwelijks in het laatste decennium, van 46\/54 in 2010 tot 51\/49 in 2019, en is nog ver verwijderd van de beoogde BAPCOC-doelstelling van\u00a0 <\/span>80\/20. Ook de reductie in het proportioneel gebruik van fluoroquinolones (5% in 2018) werd niet bereikt en bedroeg 6.7% in 2019, ook rekening houdend met de niet-terugbetaalde consumptie. Positieve noot: de verhouding tussen breed3<\/sup>-en eng-spectrum antibiotica daalde wel significant. \u00a0<\/span><\/p>\n

In de Belgische acute ziekenhuizen werden tussen 2011 en 2019 gemiddeld 450 \u2018Defined Daily Doses\u2019 (DDDs) antibiotica (alle klassen tesamen) per 1000 pati\u00ebntendagen gebruikt, en dit gebruik steeg licht (3%) tijdens het laatste decennium. Er bestaan grote verschillen tussen acute, categorische4<\/sup> en psychiatrische ziekenhuizen, en tussen primaire, secundaire en tertiaire ziekenhuizen. De proportie van breedspectrum antibioticagebruik in Belgische ziekenhuizen (29.5% in 2019) verbeterde licht maar niet significant doorheen de tijd. Ook deze parameter varieerde sterk tussen ziekenhuizen, zoals kan gelezen worden in de rapporten van BeH-SAC.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

 <\/p>\n

Wat het gebruik van breedspectrum antibiotica in de ziekenhuissector betreft, werd een zeer significante daling van het aandeel van fluoroquinolones (-27% tussen 2011 en 2019) geconstateerd. Dit in tegenstelling tot een sterke toename doorheen de tijd in het gebruik van piperacilline in combinatie met tazobactam (+48%) en in het gebruik van glycopeptiden (+12%). De stijging in het gebruik van glycopeptiden situeerde zich enkel in de periode tussen 2011 en 2013 en is sindsdien gestabiliseerd.
\"\"
<\/b><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Antimicrobi\u00eble resistentie<\/b><\/h3>\n

Bij humane pathogenen<\/h4>\n

BELMAP gebruikt licht gewijzigde indicatoren voor resistentie in humane pathogenen die in 2017 werden voorgesteld voor EMA en ECDC1, om meer aan te sluiten met de klinische realiteit. Zo werd de prevalentie van carbapenem-resistente Klebsiella pneumoniae <\/i>opgenomen als primaire indicator, en werd ciprofloxacine-resistentie in Salmonella<\/i> en Campylobacter spp.<\/i> verwijderd van de lijst met secundaire indicatoren\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>In het laatste decennium nam de proportie van methicilline-resistente Staphylococcus aureus<\/i> (MRSA) isolaten sterk en continu af in Belgi\u00eb. Dit contrasteert met een groeiende proportie aan invasieve Escherichia coli<\/i> isolaten resistent tegen 3de generatie cefalosporines, hoewel een stabilisatie rond 10% zichtbaar is vanaf 2014. De prevalentie van carbapenem-resistente Klebsiella pneumoniae<\/i> nam toe en bereikte 1.2% in 2019. De proportie van multi-drug resistente (MDR) Klebsiella pneumoniae <\/i>resistent tegen 3de generatie cefalosporines, aminoglycosides en fluoroquinolones nam licht toe (2011-2014) en stabiliseerde rond de 10%, hetgeen lager blijft dan het (dalende) Europese gemiddelde. De resistentie tegen colistine in invasieve Escherichia coli<\/i>, toegevoegd aan de indicatoren wegens het gebruik van dit antibioticum zowel in de humane als veterinaire sector, bleef onder de 1%. \u00a0<\/span><\/p>\n

In 2020 werd een stijging van penicillineresistente vastgesteld in invasieve Streptococcus pneumoniae<\/i> stammen, een scherp contrast met het voorgaande stabiele niveau van 10% (2011-2019). Dit zou kunnen veroorzaakt zijn door een aanpassing van de interpretatie van de gevoeligheidstest in het nationaal referentiecentrum (NRC) in 2019, en\/of door een substanti\u00eble reductie van het aantal geteste stammen in 2020.\u00a0 <\/span>Een zelfde trendbreuk werd vastgesteld voor macrolideresistentie tijdens de COVID-19 pandemie, waar -na een initi\u00eble afname van resistentie – een stabiele resistentie van 15% werd gemeten tussen 2015 en 2019.\u00a0<\/span><\/p>\n

Bij commensale E. coli<\/i> ge\u00efsoleerd uit gezonde voedsel-producerende dieren\u00a0<\/span><\/p>\n

Wegens gebrek aan publieke data m.b.t. AMR bij dierlijke pathogenen, worden in BELMAP gegevens gebruikt uit de monitoring van commensale Escherichia coli<\/i> ge\u00efsoleerd uit gezonde dieren, als algemene indicator voor resistentie bij dieren bestemd voor de voeding.\u00a0 <\/span>Escherichia coli<\/i> kan resistentiegenen opnemen van andere bacteri\u00ebn in de omgeving en in de dierlijke populatie. Het is de huidige consensus dat de resistentieniveaus van Escherichia coli<\/i> een reflectie bieden van de selectiedruk van antibiotica in de populatie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Er bestaan grote verschillen tussen de dierengroepen. De hoogste proportie aan volledig gevoelige Escherichia coli<\/i> vindt men in runderen, waar significante stijging van de proportie pangevoelige stammen werd vastgesteld, tot een recordniveau van 78% in 2020. Gekoppeld hieraan is er ook een significante daling van het aantal MDR\u00a0 <\/span>Escherichia coli<\/i> stammen.\u00a0 <\/span>In geen van de drie andere dierenpopulaties waarin resistentie in Escherichia coli <\/i>wordt opgevolgd (vleeskuikens, varkens en kalveren) werden significante wijzigingen vastgesteld in de proportie van volledig gevoelige bacteri\u00ebn (2011-2020).\u00a0 <\/span>Het hoogste niveau van MDR E. coli<\/i> wordt teruggevonden in pluimvee.<\/p>\n

\"\" \"\"<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

 <\/p>\n

In zowel pluimvee, runderen als kalveren werd er bovendien een significante afname van ciprofloxacine resistentie vastgesteld (2011-2020), waarbij het laagste niveau ooit bereikt werd in 2020. Ook het niveau van colistine resistentie in vleeskalveren nam significant af. Voor de andere dierengroepen die gemonitord worden, bleef de prevalentie van resistentieniveaus tegen ciprofloxacine, colistine en cefalosporines stabiel op een laag niveau, nl. onder de 10%.\u00a0<\/span><\/p>\n

Het BELPAP rapport 2021 is integraal te consulteren en downloaden op de website van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu via onderstaande link:\u00a0
https:\/\/www.health.belgium.be\/sites\/default\/files\/uploads\/fields\/fpshealth_theme_file\/rapport_annuel_amr_2021.pdf<\/a><\/p>\n

1 ECDC, EFSA BIOHAZ Panel and the EMA Committee for Medicinal Products for Veterinary Use, 2017. ECDC, EFSA and EMA Joint Scientific Opinion on a list of outcome indicators as regards surveillance of antimicrobial resistance and antimicrobial consumption in humans and food-producing animals. EFSA Journal 2017;15(10):5017, 70 pp.<\/p>\n

2\u00a0 <\/span>Premixen zijn veterinaire medicinale producten, die bedoeld zijn om gemengd te worden met dierenvoeding, voorafgaand aan of na de levering in de boerderijen. \u00a0<\/p>\n

<\/span>3 \u00a0 <\/span>In de ambulante sector zijn breed-spectrum antibiotica beperkt tot penicillines, cefalosporines, macroliden en fluoroquinolones
Categorische ziekenhuizen bieden gespecialiseerde, ge\u00efsoleerde of chronische zorg aan.\u00a0<\/span><\/p>\n

\t
<\/form> \t
\t\tDownload article as PDF<\/a> \t<\/div> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Surveillance is een sleutelelement om het infectiepreventie- en controlebeleid te sturen, om interventiestrategie\u00ebn te bepalen of…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4920,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-4971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4971"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5004,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4971\/revisions\/5004"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}