![\"\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/noso-NL-320-8-750x399.png\")
<\/b><\/h2>\n<\/b><\/h2>\nInleiding<\/p>\n
In de wetenschappelijke literatuur zijn verschillende studies verschenen over acties om de naleving van handhygi\u00ebne door gezondheidswerkers te verbeteren. Naikoba & Hayward (2001) concludeerden dat eenmalige en gecombineerde acties (opleiding en bijscholing, reminders in ateliers, promoten van hydro-alcoholische oplossing op handen en audit met feedback) de naleving kunnen verbeteren, maar dat dit effect – zonder volgehouden inspanningen – slechts tijdelijk is.<\/p>\n
Zo organiseren de FOD Volksgezondheid, BAPCOC (Belgian Antibiotic Policy Coordination Committee) en Sciensano om de 2 jaar een Belgische nationale sensibiliseringscampagne ter bevordering van handhygi\u00ebne. De bedoeling van deze sensibiliseringscampagnes rond specifieke thema\u2019s is het gedrag van gezondheidswerkers en pati\u00ebnten te wijzigen via empowerment van hun eigen handhygi\u00ebne. Elke campagne is onderverdeeld (gespreid )over drie periodes:<\/p>\n
– Waarnemingsperiode v\u00f3\u00f3r de campagne
\n– Sensibiliseringsperiode
\n– Waarnemingsperiode na de campagne<\/p>\n
Bij de waarnemingen tijdens de pre- en post-campagnefase gaat het om een directe waarneming van praktijken die vari\u00ebren naar gelang van de verschillende indicatoren. In dit artikel willen we de evolutie van de naleving van handhygi\u00ebne in de psychiatrische ziekenhuizen belichten via de 7 nationale campagnes waaraan ze hebben deelgenomen.<\/p>\n
De in psychiatrische instellingen gehanteerde methode om de naleving te meten is vrijwel dezelfde als die welke in andere categorie\u00ebn van (chronische\/acute) ziekenhuizen wordt gebruikt. E\u00e9n aspect onderscheidt hen echter: het schrappen van de indicatie \u00absociale contacten\u00bb voor psychiatrische ziekenhuizen vanaf de 3de campagne. Uit een analyse die is uitgevoerd tijdens hun eerste deelname aan de nationale campagne 2006-2007 (de tweede nationale campagne) is namelijk gebleken dat voor deze indicatie geen gegevens zijn geregistreerd.<\/p>\n
Het 3de nationale verslag over de promotie van handhygi\u00ebne besteedt bijzondere aandacht aan de definitie van \u00absociale contacten\u00bb. Met uitzondering van zorg worden daaronder alle kortstondige fysieke contacten verstaan zoals iemand de hand schudden of op de schouder tikken. Een presentatie met praktische voorbeelden van deze waarneming in psychiatrische ziekenhuizen is beschikbaar op www.hicplatform.be, een handig instrument bij de opleiding van waarnemers.<\/p>\n
De gegevens over de naleving van handhygi\u00ebne in dit artikel zijn het resultaat van een kwalitatieve analyse van de resultaten van de laatste 7 nationale verslagen van de promotiecampagne voor handhygi\u00ebne in Belgi\u00eb. Voor het uitvoeren van deze analyse hebben we de gegevens over de naleving van handhygi\u00ebne in psychiatrische instellingen tussen de verschillende rapporten onderling vergeleken.<\/p>\n
Deelname aan de campagne\u00a0<\/span><\/b><\/p>\n Tijdens de tweede nationale campagne ter bevordering van handhygi\u00ebne in 2006 – 2007 namen voor het eerst ook de psychiatrische instellingen deel. Het thema van deze campagne was \u00abHand hygiene, do it correctly\u00bb. De participatiegraad tijdens deze campagne bedroeg 63%, goed voor 43\/68 van de psychiatrische ziekenhuizen. Een uitstekende start voor een eerste editie!<\/p>\n Tabel 1 \u2022 Deelname van de psychiatrische ziekenhuizen, v\u00f3\u00f3r en na de handhygi\u00ebnecampagne,\u00a0 <\/span>tijdens de 7 Belgische nationale campagnes<\/i> Bovenstaande overzichtstabel toont de deelname van de psychiatrische ziekenhuizen in de loop van de 7 nationale campagnes ter bevordering van de handhygi\u00ebne in Belgi\u00eb. Tijdens elke nationale campagne stellen we vast dat het aantal deelnemers daalt ten opzichte van de vorige nationale campagne. Aangezien we helaas geen dieper onderzoek hebben gevoerd naar de redenen voor deze geringere deelname van psychiatrische instellingen, kunnen we enkel een paar hypothesen naar voor schuiven:<\/p>\n – Afname van het enthousiasme\/de motivatie om deel te nemen aan weer een andere promotie voor handhygi\u00ebne; Het gaat hier om niet aangetoonde hypothesen, die verder moeten worden onderzocht.<\/p>\n Figuur 1 \u2022 Evolutie in de naleving van handhygi\u00ebne (HH) in psychiatrische ziekenhuizen, v\u00f3\u00f3r en na de campagne, voor zeven opeenvolgende campagnes, 2006-2019 <\/i><\/p>\n De mediaan (horizontale lijn in elke box), het gemiddelde (het symbool in de box), interkwartielrange\u00a0 <\/span>(hoogte van de box), de maximum- en minimumlimieten (verticale balkjes) van de naleving worden weergegeven, evenals de extreme resultaten (\u00aboutliers\u00bb; ge\u00efsoleerde punten).<\/span><\/p>\n Opmerking: Deelname van psychiatrische ziekenhuizen vanaf de tweede campagne (2006-2007).<\/p>\n Per instellingscategorie<\/b><\/p>\n De eerste deelname van psychiatrische ziekenhuizen viel samen met een positieve evolutie van de gemiddelde naleving v\u00f3\u00f3r en na de campagne. Het verschil van de in de psychiatrische diensten gemeten nalevingsgraad (n=111) bedroeg immers ruim 21%. V\u00f3\u00f3r de campagne was de gemiddelde naleving zichtbaar lager bij psychiatrische instellingen. Opvallend is wel dat de grootste toename van de naleving, in deze categorie van instellingen werd waargenomen.<\/p>\n Tabel 2 \u2022 Waarnemingsresultaten per institutionele categorie, v\u00f3\u00f3r en na de handhygi\u00ebnecampagne, tijdens de 7 Belgische nationale campagnes<\/i><\/p>\n Naarmate de nationale campagnes vorderen, mogen we de fraaie stijging van het nalevingspercentage in de psychiatrische ziekenhuizen benadrukken. Sinds hun eerste deelname is het nalevingspercentage immers gestegen van 44,6% (2de campagne) naar 66,3% (7de campagne) v\u00f3\u00f3r de sensibiliseringscampagne. Ter vergelijking, voor diezelfde periodes noteren de ziekenhuizen voor acute zorg een stijging van het nalevingspercentage pre-campagne van 55,3%\u00a0 <\/span>(2de campagne) naar 72,1% (7de campagne). We zien dus een verschil in nalevingsgraad van 4,9% tussen deze twee categorie\u00ebn instellingen (+21,7% voor de psychiatrische ziekenhuizen en +16,8% voor de acute ziekenhuizen), cijfers die het beste laten verhopen voor de psychiatrische ziekenhuizen.<\/p>\n In vergelijking met de percentages van de 8ste campagne ter promotie van handhygi\u00ebne, stellen we een duidelijke daling vast van het nalevingspercentage in de periode voorafgaand aan de campagne 2018-2019 (v\u00f3\u00f3r de campagne 2016-2017:\u00a0 <\/span>66,3%, v\u00f3\u00f3r de campagne 2018-2019: 56,2%, een verschil van -10,1% tussen de twee nationale campagnes). Dit verschil valt deels te verklaren door het feit dat zes nieuwe ziekenhuizen zich voor deze 8ste campagne hebben aangemeld en dat sommige daarvan tijdens hun eerste metingen zeer geringe nalevingspercentages hebben geregistreerd.<\/p>\n Tijdens de laatste campagne werd een zeer significant verschil pre-\/post-campagne vastgesteld voor de psychiatrische eenheden (psychiatrische ziekenhuizen en psychiatriezalen) met een verschil van +19,4%.\u00a0<\/span><\/p>\n Hoewel de naleving na een sensibiliseringscampagne de neiging heeft af te nemen, blijkt uit het verschil in de periodes v\u00f3\u00f3r de campagnes (d.w.z. +21,7% tussen de 1ste en 6de deelname) dat de psychiatrische ziekenhuizen in de loop van de jaren steeds beter scoren. \u00a0<\/span><\/p>\n Per beroepscategorie\u00a0<\/span><\/b><\/p>\n Tabel 3 \u2022 Naleving van handhygi\u00ebne per beroepscategorie in psychiatrische instellingen, v\u00f3\u00f3r en na de campagne, tijdens de laatste 2 Belgische nationale campagnes<\/i><\/p>\n Bovenstaande tabel geeft het gemiddelde nalevingspercentage weer, dat verschilt per beroepscategorie. Net als bij de laatste twee nationale campagnes zien we een toename van de nalevingspercentages na campagne voor de meeste gezondheidswerkers in psychiatrische instellingen. Deze vaststelling is zeer bemoedigend en getuigt van een volgehouden bereidheid van elke zorgverstrekker om de handhygi\u00ebnepraktijk te verbeteren.<\/p>\n De artsen, die v\u00f3\u00f3r de campagne de slechtste resultaten lieten optekenen, gaan er na de sensibiliseringscampagne sterk op vooruit. We hebben ook een aanzienlijke daling bij de kinesitherapeuten vastgesteld. Op basis van het geringe aantal waargenomen opportuniteiten en onze opmerkingen voor de ziekenhuizen en psychiatrische afdelingen, kunnen we de resultaten voor deze beroepscategorie\u00ebn niet op een relevante manier interpreteren.<\/p>\n Verbruik van hydro-alcoholische oplossing <\/b> Ten tijde van de eerste deelname aan de campagne ter promotie van handhygi\u00ebne was het gebruik van een hydro-alcoholische oplossing op psychiatrische afdelingen nog niet ingeburgerd. Daarom werd in de volgende nationale campagne bijzondere aandacht besteed aan het stimuleren van alle instellingen (chronische \/ acute \/ psychiatrische ziekenhuizen) om hydro-alcoholische oplossing te gebruiken voor de handhygi\u00ebne in vergelijking met een handwasbeurt met water en zeep.<\/p>\n Het verbruik van hydro-alcoholische oplossing dient als een indirecte indicatie voor de toepassing van handhygi\u00ebne door de gezondheidswerkers. Er zijn echter enkele beperkingen aan het gebruik van deze verbruiksgegevens. Een eerste beperking is dat het moeilijk te bepalen is of de zorgverlener de handontsmetting zelf, op het juiste moment, op de juiste plaats en volgens de aanbevelingen uitvoert. Het meten van de naleving volgens de indicaties voor handontsmetting kan namelijk alleen gebeuren via rechtstreekse waarneming door een opgeleide waarnemer. De tweede beperking waarmee rekening moet worden gehouden, is de lage participatie van de ziekenhuizen. Daarom is uiterste voorzichtigheid geboden bij de interpretatie van de resultaten.<\/p>\n We zien een geleidelijke toename van het nalevingspercentage in de loop van de eerste 6 campagnes ter bevordering van de handhygi\u00ebne in psychiatrische instellingen, gevolgd door een daling tijdens de laatste campagne. Een van de factoren die deze daling van het nalevingspercentage pre-campagne tijdens de 8ste campagne kunnen verklaren, is de hogere deelname van psychiatrische ziekenhuizen.\u00a0 <\/span>Zo heeft een aantal nieuwe psychiatrische ziekenhuizen zich bij de 8ste campagne aangesloten, die zwakke nalevingsresultaten lieten optekenen.<\/p>\n Uit de literatuur blijkt dat sensibiliseringscampagnes rond handhygi\u00ebne moeten worden herhaald om een blijvend effect te verkrijgen. Tweejaarlijkse sensibiliseringscampagnes rond handhygi\u00ebne zorgen immers mee voor een gedragsverandering bij zowel gezondheidswerkers, als pati\u00ebnten. Dit blijkt met name uit de nalevingsgegevens per beroepscategorie, die post-campagne hoger zijn.<\/p>\n Het is belangrijk om in de methodologie van nationale campagnes te blijven rekening houden met de specifieke kenmerken van psychiatrische instellingen om hen aan te moedigen en hun belangstelling op te wekken, actief deel te nemen aan de nationale campagnes ter promotie vanhandhygi\u00ebne.<\/p>\n Catry B., Aimer N., Fonguh S. & Simon A. (2013) Resultaten van de 5de Nationale campagne ter bevordering van de Handhygi\u00ebne, 2013, Brussel : Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid De Pauw H, Uwineza A, Benhammadi N, Catry B. Resultaten van de 8ste Nationale campagne ter bevordering van de Handhygi\u00ebne in de ziekenhuizen 2018-2019, Brussel, Belgi\u00eb: Sciensano ; 2018-2019 64p. Verslagnummer: D\/2020\/14.440\/32.\u00a0 De Pauw H, Uwineza A, Benhammadi N, Catry B. Resultaten van de 7de Nationale campagne ter bevordering van de Handhygi\u00ebne in de ziekenhuizen 2016-2017, Brussel: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid De Pauw H, Uwineza A, Benhammadi N, Catry B. Resultaten van de 6de Nationale campagne ter bevordering van de Handhygi\u00ebne in de ziekenhuizen 2014-2015, Brussel: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Naikoba S., A. Hayward, (2001). The effectiveness of interventions aimed at increasing handwashing in healthcare workers – a systematic review, Journal of Hospital Infection, Volume 47, Issue 3, Pages 173-180.<\/p>\n Suetens C. en Simon A. (2007) Resultaten van de Nationale campagne ter bevordering van de Handhygi\u00ebne, 2006-2007, Brussel : Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid<\/p>\n
\n![\"\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/noso-NL-320-9-750x320.png\")
<\/p>\n
\n– Thema dat in de campagne centraal stond minder relevant voor psychiatrische ziekenhuizen;
\n– De beste leerlingen van de klas blijven deelnemen (de ziekenhuizen met de beste resultaten), de slechte leerlingen haken af (die met de laagste compliance-scores).<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/noso-NL-320-11-750x528.png\")
<\/p>\nNaleving van de handhygi\u00ebne<\/b>\u00a0<\/span><\/h2>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/noso-NL-320-10-750x522.png\")
<\/p>\n
\n*% = gemiddelde van de percentages (groter gewicht voor instellingen met een groot aantal waarnemingen
\n<\/span>Nal. = Naleving<\/span><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/noso-NL-320-12-750x365.png\")
<\/p>\n
\n% = Gemiddelde van de percentages, groter gewicht voor instellingen met een groot aantal waarnemingen<\/span><\/p>\nConclusie<\/b><\/h2>\n
Referenties<\/b><\/h2>\n
\nGeraadpleegd op http:\/\/www.nsih.be\/download\/national%20results%20campagne%202013_NL.pdf<\/p>\n
\n<\/span>Geraadpleegd op:\u00a0
\nhttps:\/\/www.health.belgium.be\/sites\/default\/files\/sciensano_resultaten_nationaal_hh_campagne_2018_2019.pdf<\/p>\n
\nGeraadpleegd op:
\nhttp:\/\/www.nsih.be\/surv_hh\/download\/WIV-ISP%20Resultaten%20Nationaal%20HH%202016-2017.pdf<\/p>\n
\nGeraadpleegd op https:\/\/www.wiv-isp.be\/nsih\/surv_hh\/download\/Resultaten%20nationaal%202014-2015.pdf<\/p>\n \t