{"id":2807,"date":"2018-04-30T14:49:08","date_gmt":"2018-04-30T13:49:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/?p=2807"},"modified":"2019-01-30T08:45:19","modified_gmt":"2019-01-30T07:45:19","slug":"kennis-attitude-en-ervaring-van-patienten-m-b-t-handhygiene-enqueteonderzoek-in-het-olv-ziekenhuis-aalst-asse-ninove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/kennis-attitude-en-ervaring-van-patienten-m-b-t-handhygiene-enqueteonderzoek-in-het-olv-ziekenhuis-aalst-asse-ninove\/?lang=nl","title":{"rendered":"Kennis, attitude en ervaring van pati\u00ebnten m.b.t. handhygi\u00ebne: enqu\u00eateonderzoek in het OLV ziekenhuis Aalst-Asse-Ninove"},"content":{"rendered":"<h3 class=\"p1\" style=\"text-align: justify;\"><b><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-2754\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/OLV-750x336.png\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"336\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/OLV-750x336.png 750w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/OLV-768x344.png 768w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/OLV-1024x459.png 1024w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/OLV-228x102.png 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/OLV-80x36.png 80w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/OLV.png 1180w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<p>Inleiding<\/b><\/h3>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Handhygi\u00ebne is de belangrijkste maatregel in de preventie van de overdracht van micro-organismen van de ene naar de andere pati\u00ebnt [1]. <\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">In het Onze-Lieve-Vrouw (OLV) ziekenhuis Aalst-Asse-Ninove wordt veel aandacht besteed aan de promotie van handhygi\u00ebne door o.a. de ziekenhuisbrede deelname aan de Nationale Campagnes Handhygi\u00ebne sinds 2005. In die campagnes wordt voornamelijk gefocust op de handhygi\u00ebne bij zorgverstrekkers. Handhygi\u00ebne door de pati\u00ebnt zelf kreeg de afgelopen jaren in ons ziekenhuis dan ook minder aandacht. Nochtans blijkt uit de literatuur dat een goede handhygi\u00ebne door gehospitaliseerde pati\u00ebnten wel degelijk kan bijdragen tot een daling van de kolonisatie- en infectiegraad [2,3]. Tevens wordt het actief betrekken van pati\u00ebnten bij de zorg in het algemeen &#8211; en bij handhygi\u00ebne in het bijzonder &#8211; beschouwd als een onderdeel van een kwaliteitsvolle en pati\u00ebntveilige zorgverlening [4].<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Teneinde een informatieve pati\u00ebntenbrochure over handhygi\u00ebne op te stellen in ons ziekenhuis, werd gepeild naar de kennis, attitude en ervaring van pati\u00ebnten m.b.t. handhygi\u00ebne in ons ziekenhuis.<\/span><\/p>\n<h3 class=\"p1\" style=\"text-align: justify;\"><b>Methode<\/b><\/h3>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">In het kader van een bachelorproef verpleegkunde [5], werd in het najaar 2014 een bevraging uitgevoerd bij de pati\u00ebnten gehospitaliseerd op drie verschillende eenheden (van elk 30 bedden) van het OLV ziekenhuis campus Aalst, nl. 2 cardiologische eenheden en 1 eenheid voor cardiovasculaire heelkunde. Elke eenheid werd gedurende 1 dag bezocht door de onderzoeker.<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">De bevraging werd goedgekeurd door het Ethisch Comit\u00e9 van het OLV ziekenhuis en gebeurde aan de hand van een gestructureerde vragenlijst, bestaande uit 9 vragen (zie bijlage 1). Deze vragen peilden naar de kennis, attitude en ervaringen van pati\u00ebnten m.b.t. handhygi\u00ebne. Naast de eigen handhygi\u00ebne, werd de pati\u00ebnt ook bevraagd over de handhygi\u00ebne van zorgverstrekkers en bezoekers.<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Het onderzoek werd mondeling toegelicht aan de pati\u00ebnten en daarna werd schriftelijke toestemming gevraagd (informed consent). De vragenlijst werd zelfstandig door de pati\u00ebnten ingevuld met mogelijkheid tot het vragen van verduidelijking. Indien de fysieke toestand van de pati\u00ebnt dit niet toeliet, werd de pati\u00ebnt mondeling bevraagd en werden de antwoorden genoteerd door de onderzoeker.<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">De data werden verwerkt in Microsoft Excel.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Het berekenen van statistische significantie (p&lt;0,05) voor de gerapporteerde toepassing van handhygi\u00ebne voor de verschillende indicaties in het ziekenhuis versus de thuissituatie, gebeurde met de Chi-kwadraat test.<\/span><\/p>\n<h3 class=\"p1\" style=\"text-align: justify;\"><b>Resultaten<\/b><\/h3>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">De maximale potenti\u00eble steekproefgrootte bestond uit 90 pati\u00ebnten (3 x 30 bedden). Omwille van geen maximale bedbezetting (n=7) en het feit dat niet alle pati\u00ebnten op hun kamer waren op het moment van de bevraging (n=13), werden in totaal 70 pati\u00ebnten gevraagd tot deelname aan de studie. Een ingevulde vragenlijst werd bekomen van 60 pati\u00ebnten, waardoor de respons rate 86% bedraagt. Twee pati\u00ebnten weigerden deel te nemen aan het onderzoek en bij 8 pati\u00ebnten liet de cognitieve toestand niet toe om de vragen te beantwoorden.<\/p>\n<p> <\/span><span class=\"s2\"><b>Vraag 1: Waaraan denkt u bij het woord \u201chandhygi\u00ebne\u201d?<\/b><\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Bij deze vraag konden meerdere antwoordmogelijkheden aankruist worden. Van de bevraagde pati\u00ebnten associeerde 83,3% (n=50) het wassen van de handen met het woord \u201chandhygi\u00ebne\u201d en kruiste 68,3% (n=41) \u201cpropere en korte nagels\u201d aan. \u201cZichtbaar propere handen\u201d en \u201contsmetten van de handen\u201d werd door 66,7% (n=40) van de pati\u00ebnten aangeduid. Iets meer dan de helft (56,6%, n=34) associeerde handhygi\u00ebne met het vermijden van besmettingen. Niemand maakte gebruik van de mogelijkheid om zelf iets aan te vullen bij de categorie \u201candere\u201d.<\/span><\/p>\n<p class=\"p4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><i>Figuur 1: Relatief aantal antwoorden per categorie op vraag 1, pati\u00ebntenbevraging handhygi\u00ebne 2014, OLV ziekenhuis Aalst.<\/i><\/span><span class=\"s3\"> <br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2735 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive08.jpg\" alt=\"\" width=\"603\" height=\"363\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive08.jpg 603w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive08-228x137.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive08-80x48.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 603px) 100vw, 603px\" \/><br \/> <\/span><span class=\"s4\"><b>Vraag 2: Wanneer wast u uw handen thuis en in het ziekenhuis?<br \/><\/b><\/span>Algemeen kan gesteld worden dat er geen significante verschillen (p&gt;0,05) bestaan tussen de gerapporteerde frequentie van handen wassen in de thuissituatie en in het ziekenhuis voor wat de indicaties \u2018na toiletbezoek\u2019, \u2018v\u00f3\u00f3r het eten\u2019, \u2018v\u00f3\u00f3r het klaarmaken van de maaltijd\u2019, \u2018na snuiten van de neus\u2019, \u2018na hoesten of niezen\u2019 en \u2018bij zichtbaar bevuilde handen\u2019 betreft (zie grafieken 2a tot en met 2f).<br \/>Van de 6 bevraagde indicaties voor handhygi\u00ebne, scoorden het wassen van de handen na toiletbezoek en bij zichtbaar bevuilde handen het hoogst (p&lt;0,001). Zo is het wassen van de handen na toiletbezoek ingeburgerd bij 73,3% van de ondervraagde pati\u00ebnten in de thuissituatie en bij 78,3% in het ziekenhuis. (zie grafiek 2a). Zichtbaar vuile handen worden door 86,6% van de ondervraagde pati\u00ebnten altijd gewassen in de thuissituatie en 88,3% zei dit ook altijd te doen in het ziekenhuis (zie grafiek 2f)<br \/>Van de 6 bevraagde indicaties voor handhygi\u00ebne, scoorden het wassen van de handen na snuiten van de neus en na hoesten\/niezen het laagst (p&lt;0,05): slechts 15% van de ondervraagde pati\u00ebnten gaven aan de handen in de thuissituatie altijd te wassen na snuiten van de neus en 21,7% na hoesten\/niezen. Van de ondervraagde pati\u00ebnten zei 23,3% altijd de handen te wassen in het ziekenhuis na snuiten van de neus en 26,7% na hoesten\/niezen (zie grafieken 2d en 2e).<br \/>Wat de handhygi\u00ebne in het kader van voeding betreft, gaf 43,3% van de ondervraagde pati\u00ebnten aan de handen altijd te wassen in de thuissituatie v\u00f3\u00f3r het bereiden van een maaltijd en 33,3% v\u00f3\u00f3r het nuttigen van een maaltijd. In het ziekenhuis gaf 41,7% van de ondervraagde pati\u00ebnten aan de handen altijd te wassen v\u00f3\u00f3r het nuttigen van een maaltijd (zie grafieken 2b en 2c).<br \/>Door 5 ondervraagde pati\u00ebnten werden de indicaties voor handen wassen in de thuissituatie aangevuld met \u201cna het poetsen\u201d (altijd, n=1), \u201cna vuil werk\u201d (altijd, n=1), \u201cna werken in de tuin\u201d (altijd, n=2) en \u201cna verschonen van pampers\u201d (soms, n=1).<\/p>\n<p class=\"p4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><i>Figuur 2a: Gerapporteerde frequentie van handen wassen na toiletbezoek, in de thuissituatie versus in het ziekenhuis (n=60), pati\u00ebntenbevraging handhygi\u00ebne 2014, OLV ziekenhuis Aalst.<br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2736 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive09.jpg\" alt=\"\" width=\"553\" height=\"382\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive09.jpg 553w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive09-228x157.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive09-80x55.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 553px) 100vw, 553px\" \/><br \/><\/i><\/span><span class=\"s1\"><i>Figuur 2b: Gerapporteerde frequentie van handen wassen v\u00f3\u00f3r de maaltijd, in de thuissituatie versus in het ziekenhuis (n=60), pati\u00ebntenbevraging handhygi\u00ebne 2014, OLV ziekenhuis Aalst.<\/i><\/span><span class=\"s3\"> <br \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2737 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive10.jpg\" alt=\"\" width=\"566\" height=\"380\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive10.jpg 566w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive10-228x153.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive10-80x54.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 566px) 100vw, 566px\" \/><\/span><\/p>\n<p class=\"p4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><i>Figuur 2c: Gerapporteerde frequentie van handen wassen v\u00f3\u00f3r maaltijdbereiding in de thuissituatie (n=60), pati\u00ebntenbevraging handhygi\u00ebne 2014, OLV ziekenhuis Aalst.<\/i><\/span><\/p>\n<p class=\"p4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><i><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2738 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive11.jpg\" alt=\"\" width=\"559\" height=\"379\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive11.jpg 559w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive11-228x155.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive11-80x54.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 559px) 100vw, 559px\" \/><br \/>NVT = niet van toepassing<\/i><\/span><\/p>\n<p class=\"p4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><i> Figuur 2d: Gerapporteerde frequentie van handen wassen na het snuiten van de neus, in thuissituatie versus in het ziekenhuis (n=60), pati\u00ebntenbevraging handhygi\u00ebne 2014, OLV ziekenhuis Aalst.<br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2739 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive12.jpg\" alt=\"\" width=\"609\" height=\"388\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive12.jpg 609w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive12-228x145.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive12-80x51.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 609px) 100vw, 609px\" \/><br \/><\/i><i>Figuur 2e: Gerapporteerde frequentie van handen wassen na hoesten of niezen, in thuissituatie versus in het ziekenhuis (n=60), pati\u00ebntenbevraging handhygi\u00ebne 2014, OLV ziekenhuis Aalst.<\/i><i><br \/><\/i><\/span><\/p>\n<p class=\"p4\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><i><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2740 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive13.jpg\" alt=\"\" width=\"587\" height=\"387\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive13.jpg 587w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive13-228x150.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive13-80x53.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 587px) 100vw, 587px\" \/><br \/>Figuur 2f: Gerapporteerde frequentie van handen wassen indien deze zichtbaar bevuild zijn, in thuissituatie versus in het ziekenhuis (n=60), pati\u00ebntenbevraging handhygi\u00ebne 2014, OLV ziekenhuis Aalst.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2741 aligncenter\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive14.jpg\" alt=\"\" width=\"565\" height=\"399\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive14.jpg 565w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive14-228x161.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Diapositive14-80x56.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 565px) 100vw, 565px\" \/> <\/i><\/span><span class=\"s1\"><b><br \/>Vraag 3: Maakt u in het ziekenhuis gebruik van de aanwezige handalcohol?<br \/><\/b><\/span>Handalcohol is in het OLV ziekenhuis op de pati\u00ebntenkamers aanwezig ter hoogte van het bed en ter hoogte van de kamerdeur. Iets meer dan de helft van de ondervraagde pati\u00ebnten (53,3%, n=32) gaf aan de aanwezige handalcohol in het ziekenhuis te gebruiken.<\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\">Op de (open) vraag wanneer de aanwezige handalcohol gebruikt werd, werden uiteenlopende antwoorden gegeven zoals \u201cregelmatig\u201d, \u201cbij het passeren\u201d, \u201cna toiletbezoek\u201d, \u201cbij het binnen en buiten gaan van de kamer\u201d.<\/p>\n<p class=\"p7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><b>Vraag 4: Maken uw bezoekers gebruik van de aanwezige handalcohol?<br \/><\/b><\/span>Van de bevraagde pati\u00ebnten gaf 58,3% (n=35) aan dat de bezoekers gebruik maken van de aanwezige handalcohol in de pati\u00ebntenkamer, vnl. bij het betreden en\/of verlaten van de kamer.<\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"> <br \/><\/span><span class=\"s2\"><b>Vraag 5: Gebruiken ALLE gezondheidswerkers handalcohol v\u00f3\u00f3r ze u verzorgen\/onderzoeken\/behandelen?<br \/><\/b><\/span>Van de bevraagde pati\u00ebnten gaf 61,7% (n=37) aan dat alle gezondheidswerkers handalcohol gebruikten alvorens met een verzorging, onderzoek of behandeling te starten. Zestien pati\u00ebnten (26,6%) meldden niet te letten op het gebruik van handalcohol door gezondheidswerkers.<\/p>\n<p class=\"p7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><b>Vraag 6: Hoe belangrijk vindt u het dat gezondheidswerkers de handen ontsmetten alvorens u te verzorgen\/onderzoeken\/behandelen?<br \/><\/b><\/span>Van de bevraagde pati\u00ebnten gaf 58,3% (n=35) aan het \u201cheel belangrijk\u201d te vinden dat gezondheidswerkers de handen ontsmetten voorafgaand aan een verzorging, onderzoek of behandeling. Door 28,3% van de ondervraagden (n=17) werden ontsmette handen van de gezondheidswerker als \u201caangenaam\u201d ervaren en 8 pati\u00ebnten (13,4%) meldden ontsmette handen van de gezondheidswerker niet zo belangrijk te vinden.<\/p>\n<p class=\"p7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><b>Vraag 7: Heeft u al eens een gezondheidswerker gevraagd om handalcohol te gebruiken wanneer hij\/zij dit niet deed?<br \/><\/b><\/span>Van de bevraagde pati\u00ebnten meldde 80% (= 48) nog nooit een gezondheidswerker aangespoord te hebben om handhygi\u00ebne toe te passen. Van deze 48 pati\u00ebnten gaven 18 pati\u00ebnten (37,5%) aan niet te weten dat dit nodig was en meldden 16 pati\u00ebnten (33,3%) dat zij de gezondheidswerker hierover niet durfden aan te spreken.<br \/>Aan de 12 pati\u00ebnten (20%) die al eens een gezondheidswerker aangespoord hadden om handhygi\u00ebne toe te passen, werd de reactie van de gezondheidswerker gevraagd. Door 8 pati\u00ebnten (66,7%) werd gemeld dat de gezondheidswerker onmiddellijk de handen ontsmette, terwijl 2 pati\u00ebnten (16,7%) aangaven dat de gezondheidswerker gewoon verder ging met de zorg, zonder aandacht te besteden aan de opmerking van de pati\u00ebnt. Bij de resterende 2 pati\u00ebnten (16,7%) werd de gezondheidswerker boos op de pati\u00ebnt.<\/p>\n<p class=\"p7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><b>Vraag 8: Komt u in contact met uw kamergenoot of voorwerpen van uw kamergenoot?<br \/><\/b><\/span>Een derde van de bevraagde pati\u00ebnten (n=18) verbleef in een 1-persoonskamer, zodat deze vraag voor hen niet relevant was. Van de overige 42 pati\u00ebnten gaven er 26 (61,9% van de pati\u00ebnten in een meerpersoonskamer) aan rechtstreeks contact te hebben met een kamergenoot of voorwerpen van deze kamergenoot.\u00a0<\/p>\n<p class=\"p7\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\"><b>Vraag 9: Welke informatie moet volgens u zeker aan bod komen in een folder over handhygi\u00ebne?<br \/><\/b><\/span>Wanneer en waarom handhygi\u00ebne toegepast moet worden waren de frequentst gerapporteerde items die volgens de bevraagde pati\u00ebnten aan bod dienen te komen in een folder over handhygi\u00ebne.<\/p>\n<h3 class=\"p1\" style=\"text-align: justify;\"><b>Discussie<\/b><\/h3>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Uit deze studie blijkt dat de term \u2018handhygi\u00ebne\u2019 door de meeste pati\u00ebnten geassocieerd wordt met het wassen van de handen. Het feit dat handhygi\u00ebne bijdraagt tot het vermijden van overdracht van ziektekiemen is minder gekend. Bij het opstellen van een informatiefolder rond handhygi\u00ebne voor pati\u00ebnten dient een duidelijke omschrijving van de term handhygi\u00ebne opgenomen te worden.<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Het wassen van de handen indien ze zichtbaar bevuild zijn en het wassen van de handen na toiletbezoek zijn goed ingeburgerd bij pati\u00ebnten, zowel in het ziekenhuis als in de thuissituatie.<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Het gebruik van handalcohol door pati\u00ebnten en bezoekers in een ziekenhuissetting is echter nog beperkt. Slechts de helft van de ondervraagde pati\u00ebnten gaf aan zelf handalcohol te gebruiken. Ook het wassen van de handen in kader van persoonlijke hygi\u00ebne scoort laag voor 4 van de 6 bevraagde indicaties, nl. v\u00f3\u00f3r de maaltijd, v\u00f3\u00f3r het bereiden van maaltijden, na het snuiten van de neus en na hoesten\/niezen. Aangezien de cijfers gebaseerd zijn op zelfrapportage door de pati\u00ebnt, bestaat de kans dat pati\u00ebnten de frequentie van het toepassen van handhygi\u00ebne overschatten. De re\u00eble percentages zullen dus mogelijks nog lager liggen. Sensibilisatie van pati\u00ebnten omtrent de specifieke indicaties voor handhygi\u00ebne is dus noodzakelijk. Deze aspecten dienen dan ook deel uit te maken van een informatiefolder voor pati\u00ebnten. <\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Ondanks de verschillende Nationale Campagnes Handhygi\u00ebne waarin ook gefocust wordt op het bevorderen van kennis bij pati\u00ebnten [6], blijkt uit dit onderzoek dat nog heel wat pati\u00ebnten onvoldoende op de hoogte zijn van het belang van handhygi\u00ebne. Zo heeft een vierde van de bevraagde pati\u00ebnten geen aandacht voor het toepassen van handhygi\u00ebne door zorgverstrekkers en bestempelt minder dan de helft van de bevraagde pati\u00ebnten de toepassing van handhygi\u00ebne door zorgverstrekkers als louter \u201caangenaam\u201d of \u201cniet zo belangrijk\u201d. Sensibilisatie van pati\u00ebnten omtrent het belang van handhygi\u00ebne is en blijft noodzakelijk. Tijdens de 6de en 7de Nationale Campagne Handhygi\u00ebne (respectievelijk de campagnes 2014-2015 en 2016-2017) werd vanuit de Belgische overheid hieraan expliciet aandacht besteed [6]. Naar aanleiding van de Global Hand Hygiene Day op 5\/5 werd door de Belgische overheid in 2014 tevens de website www.ubentingoedehanden.be gelanceerd, een website voor het brede publiek met informatie over handhygi\u00ebne, hoesthygi\u00ebne en zorginfecties [7].<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">\u2018Patient empowerment\u2019 is een belangrijke component van het multimodale handhygi\u00ebneprogramma van de Wereld Gezondheidsorgansiatie (WHO) [4]. Slechts een vijfde van de ondervraagde pati\u00ebnten in ons onderzoek rapporteert dat hij\/zij een zorgverstrekker al eens heeft aangesproken over het niet toepassen van handhygi\u00ebne. Een derde van de pati\u00ebnten geeft als reden voor het niet aanspreken aan dat zij dit niet durven. Blijkbaar zijn pati\u00ebnten nog niet klaar om op deze manier een actieve rol op te nemen in hun behandelings- en verzorgingsproces. Dit strookt met bevindingen uit de literatuur. Zo blijkt uit een Zwitsers onderzoek uit 2009 dat +\/- 75% van de pati\u00ebnten zich oncomfortabel voelt bij het aanspreken van zorgverstrekkers over handhygi\u00ebne [8]. Uit datzelfde onderzoek blijkt uit een multivariate analyse dat het aanspreken vooral gebeurt door niet-gelovige pati\u00ebnten, pati\u00ebnten met een assertieve persoonlijkheid, pati\u00ebnten die bezorgd zijn over mogelijke zorginfecties en pati\u00ebnten die overtuigd zijn van het belang van pati\u00ebnten-participatie in de preventie van zorginfecties [8]. Tevens blijkt uit onderzoek dat pati\u00ebnten meer geneigd zijn om zorgverstrekkers aan te spreken over handhygi\u00ebne wanneer zij weten dat de zorgverstrekker dit zou appreci\u00ebren [9]. De bereidheid tot aanspreken zou zelfs verdubbelen wanneer de pati\u00ebnten hiervoor een expliciete uitnodiging van de zorgverstrekker krijgt [8].<\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Dit is een kleinschalig onderzoek, dus met de nodige beperkingen wat betreft validiteit en interpretatie. Gezien slechts 3 eenheden op \u00e9\u00e9n specifiek tijdsmoment werden bevraagd, zijn de resultaten niet te veralgemenen naar het volledige OLV ziekenhuis, laat staan te veralgemenen naar de andere ziekenhuizen in Belgi\u00eb. <\/span><\/p>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">Ondanks deze beperkingen geeft deze studie<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>toch een beeld van de kennis, attitude en ervaringen van pati\u00ebnten met handhygi\u00ebne. Het zou zinvol zijn om de bevraging op grotere schaal uit te voeren en om deze bevraging te herhalen nadat pati\u00ebnten educatie rond handhygi\u00ebne werd aangeboden <\/span><\/p>\n<h3 class=\"p1\" style=\"text-align: justify;\"><b>Besluit<\/b><\/h3>\n<p class=\"p2\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">De gerapporteerde toepassing van handhygi\u00ebne in kader van persoonlijke hygi\u00ebne door pati\u00ebnten scoort goed na toiletbezoek en in geval van zichtbaar bevuilde handen. De overige indicaties binnen de persoonlijke hygi\u00ebne scoren significant lager. Pati\u00ebnten wensen voornamelijk ge\u00efnformeerd te worden over de indicaties van handhygi\u00ebne en over de redenen om handhygi\u00ebne toe te passen.<\/span><\/p>\n<h3 class=\"p1\" style=\"text-align: justify;\"><b>Bibliografie<\/b><\/h3>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">1. Pittet D., Allegranzi B., Sax H., Dharan S., Pessoa-Silva CM, Donaldson L., Boyce JM. Evidence-based model for hand transmission during patient care and the role of improved practices. Lancet Infect Dis 2006; 6: 641-52,<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">2. Gagn\u00e9 D., B\u00e9dard G. Systematic patients\u2019 hand disinfection: impact on methicillin-resistant staphylococcus aureus infection rates in a community hospital. Journal of Hospital Infection 2010;75:269-272<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">3. Kundrapu S., Sunkesula V. A randomized trail of soap and water hand wash versus alcohol hand rub for removal of clostridium difficile spores from hands of patients. Chicago Journals. 2014;35(2):204-206<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">4. WHO Guidelines on Hand Hygiene in Health Care: First Global Patient Safety Challenge Clean Care is Safer Care. 2009<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">5. Decrick B. Kennen gehospitaliseerde pati\u00ebnten het belang van handhygi\u00ebne en weten zij wanneer en hoe ze dit moeten toepassen in een algemeen ziekenhuis? Enqu\u00eateonderzoek uitgevoerd bij 60 pati\u00ebnten binnen een cardiologische\/cardiovasculaire setting. Bachelorproef tot het behalen van de graad van Bachelor in de verpleegkunde. Academiejaar 2015-2016. Odisee<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">6. https:\/\/www.health.belgium.be\/nl\/gezondheid\/zorg-voor-jezelf\/omgevingsinvloeden\/handhygiene geraadpleegd op 14\/08\/2017<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">7. http:\/\/www.ubentingoedehanden.be\/nl geraadpleegd op 14\/08\/2017<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">8. Longtin Y., Sax H., Allegranzi B., Hugonnet S., Pittet D. Patient\u2019s beliefs and perceptions of their participation to increase healthcare worker compliance with hand hygien. Infect Control Hosp Emidemiol. 2009 ; 30(9) :830-9<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">9. Wu KS, Lee SS, Chen JK, Tsai HC, Li CH, Chao HL, Chou HC, Chen YJ, Ke CM, Huang YH, Sy CL, Tseng YT, Chen YS. Hand hygiene among patients : attitudes, perceptions and willingness to participate. Am J Infect Control. 2013 ; 41(4) :327-31<\/span><\/p>\n<p class=\"p10\" style=\"text-align: justify;\"><span class=\"s1\">10. Hombroeckx D, Viaene D. Welke interventies hebben een effect op de handhygi\u00ebne van volwassen pati\u00ebnten in een ziekenhuis ? Noso info 2016; 20(1):2-7<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-2811\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina01-NL-750x1081.jpg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"1081\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina01-NL-750x1081.jpg 750w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina01-NL-768x1107.jpg 768w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina01-NL-710x1024.jpg 710w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina01-NL-228x329.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina01-NL-42x60.jpg 42w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><br \/><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-2810\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina02-NL-750x1098.jpg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"1098\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina02-NL-750x1098.jpg 750w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina02-NL-768x1125.jpg 768w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina02-NL-699x1024.jpg 699w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina02-NL-228x334.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina02-NL-41x60.jpg 41w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-2809\" src=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina03-NL-750x886.jpg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"886\" srcset=\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina03-NL-750x886.jpg 750w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina03-NL-768x907.jpg 768w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina03-NL-867x1024.jpg 867w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina03-NL-228x269.jpg 228w, http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/tina03-NL-51x60.jpg 51w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" target=\"pdf24PopWin\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\"><input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKSi20tcvLy\/Xy8svzs\/MS8vXS0rVh7GLAQ==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"8\/MP9lfw9HPzBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogDocHeader\" value=\"AwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogDocSize\" value=\"MzI0qDCyNAcA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogDocOrientation\" value=\"K8gvKilKzCwBAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogDocStyle\" value=\"AwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogDocFilename\" value=\"AwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"M7IwMAcA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"FcqxDcIwEAXQVW4A4gHoUoOgoz\/kr\/gU+Ab7bImMFMbIYoT26Z1AWj2Iupu3CAEFpWsxTtKV8lK37Uvf\/RnuwYMkZUyf6a847v\/dttWRGVGWjFmMkuByPd9kMcxgalZl1Ef1YawVw8WYO34=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"NYzBDoJADAW\/6LF3E+O3lFDZxvUVaVkiXy8cvE0mk6mZS9xK2fd9oIcbnz6MWv4c5aWkBSTTcpsUSujaZTXO6EIskqbMU78xIlGFU\/3Op7vaz6apzknXw\/UFI6omvHUcpue6btdbWiQkQkGjdy2PJpzvbD8=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"8wkCAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwtNA1MNE1NlAwNLEyACILAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"1V1bcxvHsX4\/v2KKp5wiKwCIOwHqkpIlxYwtS6lIkStW+WGBHQBDLHaQvQAUnvwzkqqkKq8+eTgP+QfRP\/EvOV\/3zOwFWFKktExOqmyRwM7O9PT0fbqbDxc9MQ28OH50tO4ciTh5H8hHR4m8SppeoObhubhM40TN3j84evxw8vihWs1FoD1fhfNHR4G3e38kfDnV5rMXvw+nR24+fj+Qs0TEaiebK+mrdCW266ZaeXPZ7J4N+lgwmj46WiTJ+vz0dLvdtkIdaxXOdGsiT93v8SlemuowkWFymq5p+fi02+6MTtv901cv3jbPBu2rXm\/YWofzI+EFyaOjI7FVfrJ4dIRHR2Ih1XyBbzGGV4xlUuuiAr9vG+KzZxyOrnr9vplxOKphxk6727\/qD8Y8JX2oYc5ud3SFqXhK\/F7DjCMg0uBxVAMazV47mOqICY8oMU10QxyvvKsmk8U5Hdj66gQoaW+wIn86EqePH56uH\/\/Xw\/Xj34BuFdH0w1PQ\/OmiR99mfNL9GJ\/Eay90o+PO0eMLL\/QX7+fqw99DKVQMjhETGXjhPFKXyziRYuV5SSTnMhAqpKfrSG6wPSXFxuMv9EZGfuRNFwl\/s1LTSDd1NPdCFa9k6IZJzB96XkS\/Y00ZYSovoXUT8a7zQ0s8PCXY3D4\/fUe\/CcFUiXgVgrFfKADbfBvpdCuOcQAnYqfkUoaLFFt94gVx0nwSx7L5UoXYhtjqyMcuJDbrAUbe00QCC9KnL8z29Uq73S+KyPO1joRueS0ali8ziSQ++5gz9FbSTfMSW9ehF0jx1FutvXkoY1E6iliFfiy67fagJbAjHytOs5EWTixIcwY4KTGXMz0FUoRe0\/wlyCbqUuxwIjioGGe5XOJnq7wcA+8XjmQng5lYRlLO+cBmIAC9xmleehH+BSnoMC4i08e+tF7i+OlsM\/S1xEuNHx4GTwjORKQqoRkDlcjIS9IUy3qJkJh0ruU+5AzWXC50vFYJjj6WoLUcSry0xVn5RJ6EhCWAwGZBjXM8SrSZ18eL4DtLh0sdaFAmZpBNwVuZySk+zCPP88W7bqMHWnxDNO7wTNTk0ZAZiMHgz1B1AQxCMR07sEzI4VeCuVzR+r\/471G303kg7LDSBu1YfL\/TjDg3GGQ3XYBsQXhBzNvg50RHvDZ9s9x6hEaVxBsdBMRiGUgbqcAo0h17IENCwbv+D6262OwNGJrOmiEh4RetCKeb4ulMIhx+GhkZUd44yBTCBawFwCvoqYGDjXwc\/Rob8TPBgachPfSSRCUpSxUho40XuQMuHMmqNWmB\/vbRXV6njI67GRzfymShfVmPHLZSa+kREbgDnoCFwHcRhA6IDzhcB2DIZUpofzf4wSLJ0lDoXRKWoG765mW5AR8QYsByc7nRNNbSaQFN+9zFAiQiAQcpMV0oOh9zyguwZyiOGbhgKXptLOHjqxMjC0nmvnhblAkksFIrZxsiDFqii+8iX4EF5wqTF6bFfx3zSfks2ezIjRdP08BTIKIFaJ\/33hLPg6XMRltK8UFoBGkHDD8HaDsSPJlgY+7ZacAW1cYCz2QByQYKiLA51kjxO69MWHmeLGiz4qleqeTDT9dhi89iQq9mWoJoNyOGORRRlE4TbJOF4IalHOQeIZe0FMlcyfJ1bB+KY8xPZx7gk+ictMQzuXNvCmYt\/LwNcx1KvAr2grD3vJjFO6xaWdaPlliLOob0BSPQm\/tGROzLf1pzX3OxHJXmKOPazvICB5LRiAF1RZ9ZdSSaNQzRkzMDckSwhvGgic1bOOlIzRJWSJLehIxbrWiWudvqsRGXMCpgK8YwpvhgigdqpiIdjGMNfTU\/UNAsNDFjCum4AuwrbXQgcwRpPqIwe9CERTLSUuXzGLxIRgVsCt7L7H1MVGhgdRRXPCcfJBUqzIcRAX5WHGWOq+xAWTlHvlnDC5MtduAzHYc6YUlzz7wJu8JzIGD7+A3mB4Tlt2ShxhrO3\/OrqQxapXefrCFjyYbHG4n0m3g2lUeP\/\/k3Z58SoUxgvYJbLGqBtEQBEBZoMQBTMzX12EQ+Xv8iSB60G+3BiRFq2O0cds96raPEsDFwusbKToGVyd++UhbF0LqYH9PHTvQXpAgNTdmMT+hzDE6moY1cthC14MfThWrCgICtBPMrwcl\/jir8nYzTAGiQYT3a8Bn5HVdwxmHVrDW5U0BIwPaCXLI2nEdaJ4lkwQf6MWKvXWSP4564Kiiplni12hIKGc1zkqjZEhgCiSIh93AKx+GjsxOiXsLsTJK56ln69+j1whJQlYsUdhiM8Ehs2TKmr5gd4fokjpNyLYHJO72ThiNLxVaq5wXirF1WypaJiJP3fYcYwlmREizIgArpMZFL7fyvYXF2rA555ZgvkvGabCIY41KMhl8QMmhtyPY3W7lna0OqW46GGYrxoaQVPKvQcvlpTd1R8W2SHLTgVINDjKWYSRwnXYReiWwvgo83lxwt5wJnrmKJbLpMiW8JdtE5F99hjwZhIXkdxvTGKjyZ+PnHvxQ57ecf\/\/orQ7n1SJ8v2cwyqhbgLAkzoDfm+CiXhrnQ9g0alxF4NmG\/A\/sVbwvkA2ooHQbW0lNlZMio1+h9QbQ1aJ+YTeJp7nrTTnn55EYM0KkZAKQYjuyM\/c4JDQXPrQlyGkKiC0YDQI\/pLYDdoiHfk36ckC3hBpt17cwYocMkBhDJPmQ0YpsphOGwcWaWbp\/sqyKDJbL1lA8VJpOYkcreJ00HhZmI48GwMfwCBuejXv+khKeScHXogMRcwWe0QEGerIwgoAN4qeSK6HPlecuERPcE+Fk6qEo6F5TLPrMioIjwMB6cGeTOIWS2nGsyrYELEwLBzq\/TeP270txD9fjXak4ONaj\/dzLw2GMFJDDti\/oXR1MABfLK0GinUXTcMoFVQhn5Fo19u5XNe+xCPa5ky94R+HUSUQTrDgFaDsvOgL5iULY3EIyGKUSrjGoI0D5T3lpDRaqNbI9al+uDEO2w3SuEaIe9ekK0B8tCPvc+M7pYmtMEQntnPPfnB0LLc4\/aV30D9c1xTOypEMfkTxzHZFqoFuH9ggjvkggPQ8maNSYJnm6dJEucw3Rg\/\/zKklouy5+4MMzSMz6UhMVsBKyJPEXGGCgYbiWDi2y4ubPhrJslkpTl66E1N4vkH9M8PGrhteLYBFBLdlnlJozdt\/VYXRasvZ9\/\/BO8jESrQCbGA\/r5xz836OvNh398+IfxNmVCAvXg62UAybzylrnshUwLEgg+NxhTxyHMqHxEKNO48HTBvgxMnBnp6x0vYyT7nzjCmMl\/SI+UXMtMvP\/ZBM5INpNDOo+8GW9WdD0TpTPKqTs7aZnzs4pvWFB9BTwwesq+ZTy10u1a7beHOWeiXAs1z7TQeg7ay8z4NvnQ32sKlN96IVIlkzSau\/DLGStrFzwnNVCh3a8hFX6fVfMB0bRKuAVmCdJsc7S1DEJH\/YTGEenKj0FjCAW0fjMhjxiynVTsMZJ3b19MKJJbSellmGcn93n8FdQtzBNL2aeGrHkSsEvp5Acn5yIOJPAZi87goxibextrGOcgVGEtR5CF+no4ux2yiw6gzazE60Ch8+gyzdnFcojyZQ9P5gZAhpWAHPA2hwC60vH0d0aeVYW\/86jnRkvfRBFYXsBt9WaifxuOKeP6AK9VyC+IR\/LolbMBjW9op8DvPbN+PjpMYSHOK0bzXc0eInkHfHaft4PbrH9wBhM+g6k7g2fEOoNrIcjjNVXsdrMiY7s8C0fBwiUCwW9rDYPY2PjHBkiyzDsnDTuGJBMtvLx2BD3MF03V\/lzdE+tf0GysuHWYxStXMHfZTTmO9So2E7dqtLW73rn46g42wJ52aFQTpgniVIjL8NGwffKZlnpNxvjwHo3xcZUxPhgUjfFRt35jnJcVWKdGg3lsjPHBfRjjYzLGB4NbGOPYU8EY50+5MX6t71am9MndKN3Kq4Kl+e8g9o+7peLzWeHs\/lih065kheGwyArt2lnBLCuwTn3k2mlbVujVzwqYm1ihfxtWGA6LrECfTH5N3WGY7vSTGMZxizFJiNiruKZu5qhh25\/PR6N75KNOtUoZF\/jobFw\/H3WsShnXSOsdy0eDe+Cjzu35aDAuqZRxUaW8fPtGPDJhfSL0\/JKrZpoTjtf8O5thpG0qPBxWUv+B5tj4HnmnWx0bLfLOaFQ\/73RtbLRO3uka3unfB+90mXc6t4qNjkux0fGBOZZrEXl3yt4P1P3Ladrs4NC6\/P+gZfrte+SUXqWWGZ0VOeWsfk4xFhXWqZGae1bLtO+BU3rMKb3baJnRWVHL0KecUxyLzO7GIsqlvuzkYfwX31z+GxjG3Gx\/PnF37pG4+9WuyKBA3ON7MKH61hUZ1EiAfUPcw849EHefiXt4K1dkUHJFBoa4xY0O+cQSv7km652Lb+lyWqQVpLl3X+154VbuKC2Y6NILpnqhg8Mbs4v8IV10qMpsRZNmntM858DE2RIioYRfreeJzPIdJ5KjqXtPKPGQ3vVlGl17pf+RyOnxgCK0fOPfPeGAq3fDjisQld\/t52kmt87+eMWoOKb0+BN7mb61N5fXgmBXM6k6WToQGaMy5ET7\/Zy5OWWki52mbPCff\/wLV2RQwvX85x\/\/yoFSl99CdjY8x9B9f3BjWB4+UWFokhgnxhSeE+qKB2NyFMooObuz4nbXun2iVwrnpts8i\/MTCfWm9BgigoFLYukNTgxFmCuIw3VLF6PXEs0hwTfEhtKaM2TSrYXJZj7VnLAdeAX3gl9pfXZykUun+FgS1IC0oiVq8eTFi+fYLlUZULpKzEF1YKC4RRuAgFZMCXZKvKWNZNmZ4elEsiYNZHj30xh2bF5P7yw\/Dc6o+whYjlf4UmSjI6rMoDsGafI6CUyox0Yh\/UxTpYaBlNN3KWfOg2kQtsT3MI2VLGUyH3fpDvQEcwY+XxVyMpoUgUlVshl9RRItQmdLVPZ3UCPLDM\/FhS6WZYkNLBiS+AQXYbECgflFUiHrKkNfKkySQ81HfMBwC3MVRJn7BfjpOobWV6FLwrjtBuguypuRiDIFWbclgZbgm6\/u6JqLxJATM0GXVhBnSzoY7DsHcAorj\/n2K\/S8FWe7UdK8EaqlDMjjTq\/RLxDa7VdhktzpIg1kCKyR0s5AaZLSNFLsi5Ab28qDfXiy\/FS9KjFDUY9mSnChLk93lALn0sh9Kf27EZfBGKwpUNcj0R+diFDP8b9WyTUQ8oHEa051JATLyYQwviqb5JRymkijM7ObdMi\/\/ujwMr9TPsveWWPwhaFyJzC2lHtjlAxtVVPePlwOkW0AkwzLk5DdcsKv7EyS4OFOFkpGXBxhcJdGM5ssynJtzZnoNor0xKCw0y2LtzYtwckGN51pEWMLzxDoTejKqwAiyeVx15OvIxfLhmVEcr7niaviIUQ5PX04kQ5XCpAFXO1XISEaZF1u1WUgyijomDVoi3yW1y4wlzC5TLUEfSLtYfPlScY0hK3Sy6pDbQa6y99lubKGll8WKg4dIC1h0oIp5TqRplipEkyH10PwJlrvm941sv\/oXHyjV9aVIE8Hx8rbh63GtguVbuiEZCsJYsC0tkKrPOCQt5+zu81VSzdwOclgsDaQPwkghggKItVOk+7wcSyxtbl22pxfll9tUhSc6o6gvLAMJwLl2TGYlUy6fveQs4HY7hCE2GmMv6jIOLZgkFdSAsQwf8Q5QbD75DLOkJZLHGeo3Iw\/3kthSOuff6vvWMfn4jtJBXN5laZYaYrM62BurIGdtBIAFOYLUzdgtz3TAVH8QQXn4SG7dE0W\/V5UITzmdAuQmMVtEpqpmihEbOJkP6cSbskqZgHmAL42J95ugMI7Jr3pVltpfUrJyzMVT9M4VjXVf\/5eWYo21R2uWtoKKoiLFeVZljP2\/5xVUIE242SvrDNPfLd1zFn+f0V+XEtcFKtd9svHTUVIXldWSpnfawBAbnUil4pLQ+Bb24pwKosMfSMDuVhk7Yp\/XRJTTp72oCIq7DksiCrskg7aFnm74jaqIeEavMtNQQYzAvcKkInVVjYLzhWY1FdMWJmFaCOP18YdxV0yWPkFqjg9SDEt1vrs9FZWhTzIcK24WK4VBzf6TOUSytwnt8yagxrbwixK+QbSyBLSlCG4poK+lnhtszJvGyxy4SGu1rjOeG2JV3p5\/VGosJCzaJWCIb68gQOlpJo8UkO2fTdHdVqrKZCuSpq5Lk3RjaBTvv4+szLFtSWekLW3sxWgU3U5s+EQzxSBM23B0CAkWWFMJcT7Vaiu8Dgx4Q0SzV5SYtDDULyp9FrnaC2zpcng8xL21p+RscSVf0AyxbQBRCx2pqzGx+ZcCU7MNEFlzpEAaXLxzmuoCjVRgWn2sF+\/DEMnIuFBBXVrOVWcMXljmjG3R0lpJe3vvCWvayuqPZrCCSS2L003DK6To9JEbqSyvEnY7Ym2+vqhvAKFh8v4sI70oz1ISIsrs5GsvYhRJTYmAjrWXNFm9mUKyPckkHg3\/KFRav6hipWCXFuJo+MQwbZMPDqEwqfEcbaqmf1M3JipMw8rk098QEmcp79gb5ajBOqj5ieXgWSW\/caV799ArMwO1fXpVPW9lkHi1F9VOLsSio+UBFcvScI80CnJxv1gBIxNigIfBBAorHtLFrkBy8LU4dDxzpI9znjDsokJb2i6CZxVUl2Z6I6pIJU7smykc\/Pyzjd0h9bEPwPOa253hvTBxm0IONtd5ksZ2AYTJE+4Po\/caA4ZXa0DNeVq3v0WP6BUbmHAlrDtsuTO6qtAT+A\/E6jiArBSO6Nn3nuiy8HpoFC+WL26Ck1jjsQ0lvEpWDCBzsXP7baVTkg+htwAx9pjE1JGQPlU8gWB5Oxs80ZGmaa10DoF9sFJZN4VLPwDK7dhdECGaGlaK7j+N7F4d1ZfdxjYqr8lMMg6W61hgkRUD00mq4ptdxJHiFQRjCGhq5fm8ukUmm0FNy8oFwysIz2PvNXKc8fyHYQPbKevck+ZO0\/FyiTJfXfx6oS73mRWgpEFl7NcFtxQgkN10bmoyp0SayTbuJaUB00qslCLEUA2tBJp0gDmYGTeUuEa6WIKvEtec1lY0cTge3PjkBFFaEnbRoaySHs5ApdGG9IxXxKHsRXKIrUwP8fXlCsco0gQS+Ad6TF8H\/GuPcOmMNQD29DHFISTtZmGxQBszL2W8lAtIWMq4Z4\/A0jAGnSMcVAgE0kHc8eRg1ZRLNMLqoRg+H6rkphkYH5Q9Kjbbo953788bYqzQZVfTyY43gL1zci8mVBnJU0i213nFLBY2YjksKvRuxFI7ffGiSLTqdjcYh9wpnHqrkKF9x4k4vtYGrraW5pi3oHt32Ab2tDJNKkl14ZiGkVzvxQ0NQvxhaBtzZSbqsQsjT1fiq3waO7MP9qeM7DknrAoX6H4VuAkqXJvV6jn\/IXm2gNEU7VmNq1qLLcnmkZ5U64CGstmRGnr7HGGMgOHyrMPtGYphlpxnC6CTbxTCO7KA3YnxtrpVEBCRLAlP\/ydTKJ34x\/YgjVGe9aYpXC09Ao3eTHtWSYTunYpXh4XtkT6i5mcjjRTYtzvhyPNBV21D90SYhbeOyGxtvYq2LCV5EtoypBMdryUn0jDmOcmdsoASuuyGd4mU88VhW7wqs+NzEw5LNgdCErYHSXRTl6Kq73r5S2jIHE+\/PThpzC33wW5Q7HtvWGvcpyR1TB0YMKvtllJFrkHtky7ttD1Q1qY+FggGfJy8kODvDoSW67M\/+DtvMdh9tbOyEW2DT78\/T7M+10Zw0ZDFGJKd+tzk2hIR6OpScO6K+y79YiSyZ5Ku5CGUXaKbPuMNUs9UnCu80hThJyaKVFzFOtBUQszEy3gV3bFlzjiGoEI+Qj2xIH0U3bqKiJKbLixfp5oIpfPaILzpYwDQFpbB5w7NAq6RTxiP+Zi4xMcP6qojVbchMYLbEjvmiJplm8utF7wnW1WiS+vD45E5Zp747u3xG+L1YhhbPVfoc3lh\/81zbOkudizYWTXPazov+8jqTCMbaaP3gd+Di0oqCltCjErCaLTvitFdIAclSRgoGethngC0YTpw50SX+Lja+9KXODns4WHL8Vr\/PpbGcfaa75WwcYTT7\/FM3K7YCCH4gUef6nfT6X4+luYmRsKKU1lk4I\/1PYMJpuY2eCHSDBfvKIAoaaQC3daXFvTfupxMxsMWrARKMnbVKs13Vf6UOhkH7KV94IcmUT8hhU6bD7ubDp8QKkNw36nOeg2rhGHd0dTFyoDvuKHnxhNX374yfdAKV\/BA3hPPjkgnzr4qbmB2aSvYmtsaMyOHdAljmYBtoCeDWDCNqE2FHUrYsG\/XrwP9FRPp1ByXhpJzgy1E3ArJY5jeuTarNJQJe+F67LYEl\/rFAQdEK4u7JcWM\/Qy3MT2g7PBeXc4bnbPurXhpdcS36ShD5GSMnm8TsMlKUJPvG2JJ4A59PUKWopPXDF0IJ81Hy+UtTWNKBy6cLmwLnDKD6J0wkQTyZXemN1NAw0bRHFvbV\/NZoRJMrfA+7GYuQuimIa6E2lRX7KpN9cOS\/iGHOcHvcFx9+S82ybvf1gbUvotARdRfGUuDyjAgBMo+fg4xQvpBclCPAWxn4tfK9hVLhrgXNzX3kziiJ8uKJ0JqkQ8DSQWojfISqLHEX9qsV9SG\/gDkr\/TSE2XEALiG8lC98Z2uTeFcljkGsfoMjNC6R0IRehasnHp5k6GBafVBuuzXreFTiziefjH9MP\/JLLkmBUbkZa6kmWZiPi\/3CT09KATqL0RgP9aapDqrqfI7wwK6TTc2Zc+uOHW4yg1VAUTTKFCV0q6NqoDii0NW+KVT4is7dAwI2UaxzbVeMHU1ZqQXZiuOOE4OM1v\/k\/JmG+SDmxeSvIVTvVqTj7yHBJrE1DEKDx1x0gES1aD5\/O+uJdrp3\/aHlGe8lltOzhrFXOlK4NX2MS\/ApIRVIsO51he\/KGgBfeU40U616CtxKhFp0Md90IJxMQTSsIPI9bnq4Y1CWMWTdBtiiynzGHVxAAgoWkkoTCFOUBWhTBGyN+ieFagSOWJrYLkYPlozqfldOBTHSYUNiENIJ6vFFGeDox8EA9Er308PhHno167WZ+4GEPapeKb1w3xQkrxGj+fUtLE1980xJvYU+LiKZ4o8fSCHnhaXLygX2Ct0wMe+oevGxAzbE1cpCRE\/oCxryH5XtAUkr5444a+Ni3GhSNMb6Vz0yEW55kPAXeiiHLWMqxyKeIbE65z5BObrsTXe1hkHdED2vqd4z7Q1uueNXud2vDWaWMrejWBkJkur8SzhnirPA4At7LMCihIE72IXeYH++kzBrOiJ7tpdhLY28XDbJPCTe2vxEsda47tcsj7Af497kAZNs8+pW7kY3\/7YtTp1FA3Apb02p3myxf8xyg67VFl\/W3pT2DQoHqqR6oXr+FPYRQmHo6uOp226erw+X8RozBxhyDumqIXfKhtYip46XXHNRW85PP2u1dDUyPW737K37UoJbNbev5FOInXD\/6zP9XLk+26eLKbs8V4dAueHI9q5MmDxeviyW7Ok91BnTzJEw\/H45wn8aG2iZkne\/06eZLn7Xcynux8xt+aqZWE2+O6SLjnqGg0Gn6UgjGmRgLeX7ou+u05+h3Xq1J43tHwLCdffKhtYiLf7rBWlcLzDjLyHXwy+f4f\" \/><\/form> \t<div class=\"pdf24Plugin-cp-link\"> \t\t<a href=\"#\" onclick=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); document.pdf24Form0.submit(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));} return false;\">Download article as PDF<\/a> \t<\/div> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><span class=\"s1\">Handhygi\u00ebne is de belangrijkste maatregel in de preventie van de overdracht van micro-organismen van de ene naar de andere pati\u00ebnt.<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2755,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[25,1],"tags":[],"class_list":["post-2807","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-25","category-non-classe"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2807"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2867,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2807\/revisions\/2867"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}