![\"noso-xx-3-03\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/noso-xx-3-03-750x379.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\nInleiding<\/b><\/h3>\n
Bij bouwkundige werkzaamheden (bouw-, renovatie-, herstellings- en\/of onderhoudswerkzaamheden) kan stof vrijkomen door activiteiten zoals boren in muren of het afbreken van vloeren en plafonds. Stofproductie kan aanleiding geven tot de verspreiding van schimmelsporen, zoals sporen van Aspergillus. Bijgevolg is er een verhoogde kans op besmetting van pati\u00ebnten, voornamelijk pati\u00ebnten met verminderde weerstand. Schimmelsporen kunnen immers de oorzaak zijn van ernstige luchtweginfecties met mogelijk de dood tot gevolg.\u00a0
Ook werkzaamheden aan de waterleidingen zoals het tijdelijk afsluiten of het uitbreiden van leidingen, kan risico\u2019s met zich meebrengen. In leidingen met stilstaand water kunnen micro-organismen zich vermenigvuldigen. Voornamelijk warme koudwaterleidingen of te koude warmwaterleidingen (water tussen de 25 en 60\u00b0C) vormen een gevaar voor de groei van Legionella. Bij verneveling van besmet water kan deze watergerelateerde kiem via de longen legionellose of veteranenziekte veroorzaken.
Vanwege dit verhoogd risico op besmetting met stof- en watergerelateerde kiemen verdient infectiepreventie grote aandacht bij bouwkundige werkzaamheden.\u00a0<\/p>\n
Stofproductie tijdens bouwkundige werkzaamheden kan veelal niet vermeden worden. Stofverspreiding daarentegen dient maximaal voorkomen te worden door de nodige infectiepreventiemaatregelen in te stellen en na te leven.\u00a0 Het vrijgekomen stof kan op verschillende manieren verspreid worden: via schoenen en kledij van personen die door of langs de werfzone lopen, via de zwaartekracht (naar lager gelegen verdiepingen) en\/of via luchtstromingen langs trappenhallen of liftschachten. De ingestelde maatregelen dienen deze stofverplaatsing tot een minimum te beperken of idealiter te elimineren.
Welke preventieve maatregelen van toepassing zijn, is afhankelijk van het risiconiveau. Deze risicoklasse kan bepaald worden aan de hand van een risico-index (zie tabel 1) die rekening houdt met de aard van de werken (type A, B, C en D \u2013 afhankelijk van de mate van stofproductie) en de aard van de betrokken pati\u00ebntenpopulatie (laag tot hoogste risico groep \u2013 afhankelijk van de weerstand van de betrokken pati\u00ebnten). De aard van de werken varieert van het openen van plafonds voor visuele inspectie (type A) tot grote afbraak- en renovatiewerken (type D). Ook de betrokken pati\u00ebntenpopulatie in of in de nabijheid van de werfomgeving kan sterk verschillen van afwezigheid van pati\u00ebnten (laag risico), tot aanwezigheid van oncologische pati\u00ebnten met een sterk verminderde weerstand (hoogste risico groep). Dergelijke risico-index dient voorafgaand aan de planning van elk bouwkundig project berekend te worden en bepaalt welke maatregelen genomen moeten worden in de voorbereidingsfase, de uitvoeringsfase en na het be\u00ebindigen van de werken. Deze maatregelen hebben betrekking op stofproductie en \u2013verspreiding, de ventilatie, het bouwafval, de sanitaire installatie en het circulatiepatroon.\u00a0<\/p>\n
Tabel 1: Bepaling van de risico-index bij bouwkundige werkzaamheden (Hoge Gezondheidsraad, 2013)![\"verbouwing\"](\"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/verbouwing-750x318.jpg\")
<\/p>\n
Het is de wettelijke taak van het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne om de opvolging van de hygi\u00ebneaspecten in het kader van bouw- of verbouwingswerken te verzekeren (cfr. KB 26 april 2007). Een ziekenhuishygi\u00ebnist heeft hierin een belangrijke taak, maar is hierbij sterk afhankelijk van de medewerking van alle betrokkenen. Om infectiepreventie en -beheersing bij bouwkundige werkzaamheden te kunnen realiseren, is het een noodzaak dat de opvolging van de werken als een gedeelde verantwoordelijkheid opgenomen wordt. Iedereen die betrokken is bij een bouw- of verbouwingsproject in een zorginstelling heeft rechtstreekse verantwoordelijkheid in het voorkomen van zorginfecties die uit deze werken (kunnen) voortvloeien. \u00a0<\/p>\n
Het is de wettelijke taak van het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne om de opvolging van de hygi\u00ebneaspecten in het kader van bouw- of verbouwingswerken te verzekeren (cfr. KB 26 april 2007). Een ziekenhuishygi\u00ebnist heeft hierin een belangrijke taak, maar is hierbij sterk afhankelijk van de medewerking van alle betrokkenen. Om infectiepreventie en -beheersing bij bouwkundige werkzaamheden te kunnen realiseren, is het een noodzaak dat de opvolging van de werken als een gedeelde verantwoordelijkheid opgenomen wordt. Iedereen die betrokken is bij een bouw- of verbouwingsproject in een zorginstelling heeft rechtstreekse verantwoordelijkheid in het voorkomen van zorginfecties die uit deze werken (kunnen) voortvloeien.\u00a0
Meerwaarde van de aanbeveling van de Hoge Gezondheidsraad (HGR)
De wettelijke taak van het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne wordt in de aanbeveling van de Hoge Gezondheidsraad (Aanbeveling HGR nr. 8580 \u2018Aanbevelingen betreffende infectiebeheersing bij bouwen, verbouwen en technische werkzaamheden in Zorginstellingen. Aanbevelingen voor interne en externe werknemers.\u2019) vertaald naar een meer concrete opdracht:\u00a0het bestek vanuit het oogpunt van infectiepreventie evalueren (de te nemen infectiepreventiemaatregelen dienen opgenomen te worden in het bestek)\u00a0het risiconiveau bepalen in samenwerking met de projectleider en opmerkingen neerschrijven (verslag opmaken)\u00a0nuttige informatie inzake het project aan het Comit\u00e9 voor ziekenhuishygi\u00ebne bezorgen\u00a0deelnemen aan de opleiding van en\/of de informatieverstrekking aan de bouwtechnische teams inzake de na te leven infectiepreventiemaatregelen\u00a0de betrokken zorgeenheden op de hoogte stellen van de na te leven maatregelen\u00a0ad hoc bezoeken aan de werfzone(s) om zich te vergewissen van de correcte toepassing van de preventiemaatregelen\u00a0het inspecteren van de be\u00ebindigde werfzone alvorens (her)opening toe te staan.\u00a0
Een grote meerwaarde van de aanbeveling is dat het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne dankzij dit document \u2018een stok achter de deur\u2019 heeft; het is immers bij wet bepaald dat het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne de richtlijnen en aanbevelingen opgesteld door offici\u00eble instanties, zoals de Hoge Gezondheidsraad, dient te implementeren. Naast het specifi\u00ebren van de wettelijke taak van het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne, worden ook de bevoegdheden van de andere actoren binnen een zorginstelling duidelijk beschreven. Bovendien worden alle maatregelen die ter preventie van aspergillose en legionellose v\u00f3\u00f3r, tijdens en na de werken toegepast moeten worden, in detail vermeld. Tenslotte worden er een aantal consensusdocumenten met specifieke aandachtspunten voor een zorginstelling, als werkinstrument ter beschikking gesteld.<\/p>\n
Zoals Rome niet in \u00e9\u00e9n dag is gebouwd, was er veel tijd en energie nodig om te bereiken wat momenteel in het OLV ziekenhuis bereikt werd. In het verleden werd pati\u00ebntenzorg moeiteloos gecombineerd met verbouwingswerken waarvan het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne niet op de hoogte was. De tijden zijn ten goede veranderd:\u00a0in samenwerking met alle betrokkenen werd een procedure \u2018infectiepreventiemaatregelen bij bouwkundige werkzaamheden\u2019 opgesteld die goedgekeurd werd door het Comit\u00e9 voor ziekenhuishygi\u00ebne<\/p>\n
het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne heeft systematisch overleg met de bouwco\u00f6rdinator waar de lopende en geplande werven worden besproken (inclusief bepaling van de risico-index en de bijhorende te nemen preventieve maatregelen)<\/p>\n
het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne heeft inzage in de verslagen van het bouwcomit\u00e9 en heeft bijgevolg beter zicht op de langetermijnplanning<\/p>\n
het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne neemt actief deel aan de informatievergaderingen voor de opstart van grote werven<\/p>\n
het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne gebruikt een logboek voor het registreren van vaststellingen bij werfbezoeken (datum \u2013 vaststelling \u2013 ondernomen actie \u2013 contactpersoon)<\/p>\n
Een belangrijk onderdeel van kwaliteitsvolle zorg is pati\u00ebntveiligheid. Pati\u00ebntveiligheid heeft de laatste jaren aan aandacht gewonnen en is dan ook een steeds belangrijker wordend begrip. Elke zorgverstrekker en beleidsmaker in een zorginstelling is het hierover eens. Ondanks alle inspanningen om de pati\u00ebntveiligheid te garanderen, loopt echter niet altijd alles zoals voorzien, waardoor de pati\u00ebnt mogelijks schade oploopt. Zo is ook infectiepreventie en -beheersing een belangrijk onderdeel van een kwaliteitsvolle zorg. Het bewaken van hygi\u00ebne-aspecten in kader van bouwkundige werkzaamheden in een zorginstelling, een omgeving waar deze activiteiten gecombineerd moeten worden met pati\u00ebntenzorg, is geen sinecure.\u00a0<\/p>\n
Zo zorgen infectiepreventiemaatregelen die nodig zijn om bouwkundige werkzaamheden correct te laten verlopen in een gezondheidszorginstelling, voor een niet te onderschatten financi\u00eble impact. Hierbij is de bereidheid van de directie om deze kosten te dragen van groot belang. Om een correcte inschatting te kunnen maken van de meerkosten, is het uiterst belangrijk dat de te nemen maatregelen correct vermeld staan in het bestek (bv. opbouw van een werfwand, installatie van een werflift langs de buitenzijde van een gebouw). Op deze manier kunnen de potenti\u00eble aannemers de voorziene kosten in rekening brengen. Ook een vlotte informatiedoorstroming naar de werkmannen op de werf garanderen, is geen makkelijke opdracht: aannemers werken vaak met onderaannemers, de equipe werkmannen varieert doorheen de uitvoering van de werkzaamheden, werkmannen zijn vaak anderstalig waardoor communicatie sterk bemoeilijkt wordt. Ook communicatie van de werf naar het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne kan stroef verlopen (bv. wijziging in werfinrichting), waardoor het team niet steeds op de hoogte is van de stand van zaken.
Ondanks het feit dat iedereen overtuigd is van het belang van het voorkomen van (zorg)infecties, lijkt het Team voor ziekenhuishygi\u00ebne soms alleen te staan in de opvolging van bouwkundige werkzaamheden. Gelukkig worden de Teams doorheen de jaren gesteund dankzij de aandacht vanuit de overheid voor dit onderwerp, zoals tijdens de audits van het Toezicht Volksgezondheid, de publicatie van de HGR aanbevelingen en de omzendbrief van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. Ook accreditatie instellingen besteden de nodige aandacht aan deze materie waardoor de Teams voor ziekenhuishygi\u00ebne aan slagkracht winnen.\u00a0
Ondanks de geboekte vooruitgang, blijft de opvolging van hygi\u00ebne aspecten bij bouwkundige werkzaamheden een belangrijk aandachtspunt waarin continu moet bijgestuurd worden. Zo is er een blijvende nood aan frequente werfbezoeken voor de opvolging van de werken, maar eveneens aan alertheid door alle betrokken partijen (gaande van de bouwco\u00f6rdinator, de veiligheidsco\u00f6rdinator tot de individuele zorgverstrekker) om bouwkundige werkzaamheden binnen de gezondheidszorg tot een goed einde te brengen.\u00a0<\/p>\n
Infectiepreventie en \u2013beheersing bij bouwkundige werkzaamheden in zorginstellingen is een uitdaging voor alle ziekenhuishygi\u00ebnisten.\u00a0 Het waarborgen van een veilige zorgomgeving voor onze pati\u00ebnten dient hierbij de drijfveer te zijn. Dit artikel eindigen met het spreekwoord \u2018de aanhouder wint\u2019 is dan ook een weloverwogen keuze\u2026<\/p>\n
– Richtlijn van de Werkgroep Infectie Preventie. Bouwkundige werkzaamheden, 2012.<\/p>\n
– Hoge Gezondheidsraad. Aanbevelingen betreffende infectiebeheersing bij bouwen, verbouwen en technische werkzaamheden in zorginstellingen. Aanbevelingen voor interne en externe werknemers, 2013 (HGR n\u00b0 8580)<\/p>\n