{"id":1222,"date":"2015-10-06T14:20:38","date_gmt":"2015-10-06T13:20:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/?p=1222"},"modified":"2015-10-29T15:07:49","modified_gmt":"2015-10-29T14:07:49","slug":"septicemieen-geassocieerd-aan-een-centraal-veneuze-katheter-in-de-belgische-ziekenhuizen-surveillancegegevens-2000-2014","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/septicemieen-geassocieerd-aan-een-centraal-veneuze-katheter-in-de-belgische-ziekenhuizen-surveillancegegevens-2000-2014\/?lang=nl","title":{"rendered":"Septicemie\u00ebn geassocieerd aan een centraal veneuze katheter in de Belgische ziekenhuizen: surveillancegegevens 2000 – 2014"},"content":{"rendered":"

\"septicemia\"<\/a><\/b><\/span><\/h2>\n

Inleiding<\/b><\/h2>\n

Septicemie\u00ebn verworven in het ziekenhuis (HA-SEP) behoren tot de meest ernstige ziekenhuisinfecties.1-3<\/sup> In Belgi\u00eb wordt 24% van de HA-SEP geassocieerd met het gebruik van centraal veneuze katheters (CVC) en ze komen het vaakst voor in de intensieve zorgeenheden (IZ) (gegevens 2014).4,5<\/sup> De literatuur heeft aangetoond dat er een belangrijk potentieel bestaat om de CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn (SEP-CVC) te vermijden. De preventiestrategie\u00ebn zijn enerzijds gericht op een beperking van de blootstelling aan de risicofactor (CVC) en anderzijds op het naleven van de richtlijnen rond het inbrengen en onderhouden van de katheter.6-9<\/sup> Sommige studies beschrijven dat tot 70% van de SEP-CVC kan worden vermeden mits toepassing van deze strategie\u00ebn.10-12<\/sup><\/span><\/p>\n

Hierbij is de surveillance van septicemie\u00ebn in het ziekenhuis, die in 1992 in Belgi\u00eb is ingevoerd, essentieel. De gegevens van het surveillanceprogramma laten immers toe om de evolutie van de SEP-CVC op te volgen en het resultaat van de preventieve maatregelen in Belgische ziekenhuizen in te schatten. <\/span><\/p>\n

Dit artikel geeft een overzicht van de surveillancegegevens met betrekking tot de epidemiologie van SEP-CVC in Belgi\u00eb, inclusief de impact van een wijziging in de gevalsdefinitie. <\/span><\/p>\n

Methodes \u2013 Surveillance van septicemie\u00ebn verworven in het ziekenhuis in Belgi\u00eb \u00a0 <\/span><\/b><\/span><\/h2>\n

Het Belgische nationaal surveillanceprogramma van ziekenhuisinfecties (SEP) werd ingevoerd in 1992. Het surveillanceprotocol is beschikbaar op de website van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV-ISP).13<\/sup> De surveillance heeft als doel de tendensen van de septicemie\u00ebn te volgen zowel binnen het ziekenhuis als op nationaal niveau, teneinde de inspanningen op vlak van preventie te begeleiden en op te volgen. De deelname aan deze surveillance is via Koninklijk Besluit verplicht sinds 2014.<\/span><\/p>\n

De SEP surveillance omvat de registratie van alle septicemie\u00ebn verworven in het ziekenhuis (HA-SEP) gedurende een minimale periode van 3 maanden per jaar. HA-SEP zijn per definitie septicemie\u00ebn bij een pati\u00ebnt die minstens 2 dagen is gehospitaliseerd, en die door een bloedkweek worden bevestigd; minstens \u00e9\u00e9n positieve bloedkweek voor een erkend pathogeen micro-organisme, of twee verschillende bloedkweken indien enkel huidcontaminanten werden ge\u00efsoleerd. De clinicus moet de vermoedelijke oorzaak van de septicemie vermelden. Hij heeft daarbij verschillende opties, waaronder \u00abCVC\u00bb en \u00abonbekend\u00bb, evenals de mogelijke bevestiging van dit vermoeden (d.w.z. hetzelfde micro-organisme werd aangetroffen in de bloedkweken en op de vermoedelijke plaats van oorsprong, bijvoorbeeld de CVC). <\/span><\/p>\n

Bij de analyse van de gegevens wordt het totale aantal septicemie\u00ebn waarvan de vermoedelijke oorzaak een CVC is, als volgt berekend: (1) HA-SEP waarbij de clinicus een CVC meldt als \u00abvermoedelijke\u00bb oorzaak (al dan niet bevestigd) + (2) HA-SEP zonder ge\u00efdentificeerde oorzaak (oorsprong onbekend) met aanwezigheid van een CVC op het ogenblik van de infectie, of binnen de 2 dagen die eraan voorafgaan (Figuur 1). Deze laatste categorie werd toegevoegd in 2013 om te voldoen aan de definitie van de CDC (Centres for disease control & prevention, USA<\/i>). Deze groepering gebeurde tijdens de analyse van de gegevens en kon dus worden toegepast op de gegevens die werden ingezameld v\u00f3\u00f3r die definitiewijziging. In de praktijk zijn de septicemie\u00ebn met \u00abCVC oorzaak bevestigd\u00bb het Amerikaanse equivalent van CR-BSI (central-line related bloodstream infection<\/i>) of \u00abCVC gerelateerde<\/i> septicemie\u00ebn\u00bb; de septicemie\u00ebn met \u00abvermoedelijke CVC oorzaak\u00bb zijn het equivalent van het Amerikaanse CLABSI (central line-associated bloodstream infections<\/i>) of \u00abCVC-geassocieerde septicemie\u00ebn\u00bb, die wij CVC-SEP noemen. <\/span><\/p>\n

Figuur 1: Septicemie\u00ebn geassocieerd aan een centraal veneuze katheter, oorzaak bevestigd t.o.v. vermoedelijke oorzaak, SEP surveillance 2013\u00a0<\/i><\/span><\/strong><\/p>\n

\"01-nl\"<\/a>
CVC; centraal veneuze katheter, SEP; septicemie\u00ebn<\/span><\/p>\n

De volledige resultaten zijn beschikbaar in het jaarrapport4<\/sup>.<\/span><\/p>\n

Resultaten \u00a0 <\/span><\/b><\/span><\/h2>\n

\u2022 Beschrijving van de gevallen\u00a0
<\/b><\/span>In 2014 werd door 130 ziekenhuizen melding gemaakt van een totaal van 6 847 HA-SEP; daarvan waren 1 813 (26%) CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn (d.w.z. waarbij CVC dus werd beschouwd als de vermoedelijke oorzaak van de infectie volgens de hierboven aangehaalde definities). De oorzaak \u2018CVC\u2019 was bevestigd voor 43% van de gevallen (778\/1 813). Voor 25% van de gevallen (482\/1 813) had de clinicus \u00aboorzaak van de infectie: onbekend\u00bb opgegeven, maar was er een CVC aanwezig op het ogenblik van de infectie of binnen de 2 dagen voor het begin van de infectie. Deze laatste proportie verschilt tussen ziekenhuizen (mediaan 19%; P25-75: 0-39%). Een derde van de septicemie\u00ebn waarvan de vermoedelijke oorzaak een CVC was, werd vastgesteld in een IZ. De micro-organismen waarvan sprake zijn meestal Gram-negatieve kiemen. De mediaan van de verwervingstermijn (P25-P75) bedraagt 23 dagen (8-27) na opname in het ziekenhuis.
<\/span><\/p>\n

Tabel 1. Beschrijving van de episodes van septicemie\u00ebn geassocieerd aan een centraal veneuze katheter, 2014
\"02-nl\"<\/a>
<\/i><\/span><\/strong><\/p>\n

\u2022 Incidenties\u00a0 \u00a0
<\/b>In 2014 hebben 118\/130 ziekenhuizen volledige gegevens bezorgd (teller \u00e9n noemer) waardoor de incidentie van CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn kon worden berekend. Die ligt hoger in de universitaire ziekenhuizen, in de IZ en in het Brussels Gewest. Het aantal universitaire ziekenhuizen is ook het hoogst in Brussel (4 universitaire ziekenhuizen\/15 deelnemende ziekenhuizen in 2014). (tabel 2)<\/span><\/p>\n

Tabel 2: Incidentie van septicemie\u00ebn geassocieerd aan een centraal veneuze katheter per 10.000 hospitalisatiedagen, 2014<\/i><\/span><\/strong><\/p>\n

\"03-nl\"<\/a>
Figuur 2 geeft de nationale gemiddelde incidentie weer van CVC-SEP voor de periode 2000 – 2014. In 2014 bedroeg de gemiddelde incidentie van CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn, per 10 000 hospitalisatiedagen 2,2 in het ziekenhuis, en 13,3 in de IZ. Deze cijfers zijn de hoogste sinds 2011. Deze infecties zijn evenwel weinig frequent in absolute aantallen, met een mediaan (P25-P75) van 3 episodes (0-6) per trimester en per ziekenhuis.
<\/span>
Figuur 2: Incidentie van septicemie\u00ebn geassocieerd met centraal veneuze katheter in de Belgische ziekenhuizen, 2000-2014<\/strong>
\"04-nl\"<\/a>
<\/i><\/span><\/p>\n

Discussie<\/b><\/span><\/h2>\n

Een groot aantal ziekenhuizen hebben in 2014 deelgenomen aan de surveillance van de septicemie\u00ebn in het ziekenhuis. Er is een grote variabiliteit tussen ziekenhuizen en die blijft ook bestaan na stratificatie volgens verschillende categorie\u00ebn (gebaseerd op grootte van het ziekenhuis, universitair ziekenhuis of niet). Dit wijst op een groot preventiepotentieel.6-9,14<\/sup><\/span><\/p>\n

Het surveillancesysteem documenteert een stijging in de incidentie van CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn sinds 2011. Deze stijging is opvallend, ongeacht of rekening wordt gehouden met de septicemie\u00ebn waarvoor de clinicus \u00aboorzaak onbekend\u00bb heeft gerapporteerd, en die bij de analyse werden geklasseerd als \u00abCVC vermoedelijk oorzaak\u00bb. Sinds de grondige herziening van het surveillanceprotocol in 2011 is het aantal ziekenhuizen dat gegevens registreert fel toegenomen. Vermoedelijk is de toename van de detectie te danken aan een betere sensibilisering rond de problematiek van de CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn. <\/span><\/p>\n

Die gegevens onderstrepen het belang van de gevalsdefinities en de interpretatie ervan. Het is duidelijk dat de definitie die wordt gebruikt voor de \u00abCVC-geassocieerde septicemie\u00ebn\u00bb (CVC: vermoedelijke oorzaak) heel gevoelig is maar niet specifiek genoeg is. Ervan uitgaan dat een septicemie wordt geassocieerd met een CVC, enkel omdat er v\u00f3\u00f3r de infectie een CVC aanwezig was, terwijl de oorzaak volgens de clinicus onbekend was, levert ongetwijfeld een aantal vals-positieve resultaten op. Deze categorie levert echter een vierde van de CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn. Anderzijds is de definitie voor de CVC-gerelateerde<\/i> septicemie\u00ebn (CVC oorzaak bevestigd) niet gevoelig genoeg, omdat er vaak geen kweek is gebeurd van de CVC en dus de oorzaak van de \u00abCVC\u00bb niet is bevestigd. We mogen niet vergeten dat een gevalsdefinitie die voor een surveillance wordt gebruikt vooral reproduceerbaar moet zijn, ook al is ze dan minder betrouwbaar. De bedoeling is immers om tendensen te volgen (In tegenstelling tot een klinische diagnose die betrouwbaar moet zijn, omdat het doel de behandeling van een pati\u00ebnt is). Zolang de afwijkingen (\u2018bias\u2019) relatief constant blijven, blijft de interpretatie van de tendensen mogelijk.\u00a0 <\/span>De proportie van septicemie\u00ebn \u00aboorzaak onbekend met CVC aanwezig\u00bb in het totaal van CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn is tussen 2000 en 2014 opvallend stabiel gebleven op nationaal niveau. Het is dus belangrijk om de gegevens over de CVC-geassocieerde<\/i> en CVC-gerelateerde <\/i>septicemie\u00ebn samen voor te stellen, waarbij de \u00abwaarheid\u00bb ergens in het midden zal liggen. <\/span><\/p>\n

Het gebruik van die gegevens moet ook losgekoppeld worden voor de opvolging van de tendensen op nationaal en lokaal niveau. De hygi\u00ebnisten die de surveillancecijfers samen met de clinici gebruiken voor de opvolging in hun ziekenhuis, zijn het best geplaatst om hun eigen gegevens te interpreteren en om de afwijkingen die inherent zijn aan de gevalsdefinities te beoordelen. Indien die gegevens op die manier worden gebruikt, dan bereikt het surveillancesysteem zijn doel. <\/span><\/p>\n

Er worden momenteel wel pogingen ondernomen om de gevalsdefinities te verbeteren. Zo\u2019n vierde van de CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn in de categorie \u00aboorzaak onbekend met CVC aanwezig\u00bb doet zich voor op de dienst haemato-oncologie; een aantal zou te maken kunnen hebben met primaire bacteri\u00ebmie\u00ebn geassocieerd met een ruptuur in de digestieve mucosale barri\u00e8re\u00a0 <\/span>bij pati\u00ebnten met neutropenie of met beenmergtransplantaties (mucosal barrier injury, MBI<\/i>).15 <\/sup>De werkgroep SEP heeft beslist deze mogelijk oorzaak in de lijst van aangeboden opties op te nemen als \u00abvermoedelijke oorzaak\u00bb van de septicemie <\/span><\/p>\n

(<\/span>http:\/\/www.nsih.be\/download\/SEP\/Minutes_SEP_WG_2015-06-24.pdf<\/span>).<\/span><\/p>\n

We zullend daardoor in de toekomst de impact van deze toevoeging volgen op het aantal SEP-CVC met oorzaak \u00abonbekend\u00bb.<\/span><\/p>\n

In Belgi\u00eb worden de gegevens over de CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn (op niveau van het hele ziekenhuis) gerapporteerd per pati\u00ebntdagen en niet per katheterdagen, wat normaal gezien aanbevolen is. Het tellen van de katheterdagen voor het hele ziekenhuis betekent evenwel een zware werklast en op basis van de berekening van een incidentie per hospitalisatiedagen kan het ziekenhuis zijn eigen incidentie opvolgen (een vergelijking maken met andere is moeilijker maar dat is niet de doelstelling). Uit een recente publicatie waarbij voor eenzelfde ziekenhuis de incidenties van CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn per aantal hospitalisatiedagen en per katheterdagen werden vergeleken, bleek dat deze incidenties sterk gecorreleerd waren.16<\/sup><\/span><\/p>\n

Het tellen van de katheterdagen is optioneel in de SEP surveillance maar heeft toch zijn belang indien het de bedoeling is de blootstellingsgraad van de CVC op te volgen (\u2018device utilisation ratio<\/i>\u2019=aantal katheterdagen\/aantal pati\u00ebntdagen), bijvoorbeeld met het oog op een verminderde blootstellingsduur aan CVC. We hebben een studie uitgevoerd die de geldigheid nagaat van een wekelijkse bemonstering op de dienst IZ (in plaats van een exhaustieve telling). Dit zal worden toegevoegd aan het SEP-protocol in 2016 maar zal beperkt blijven tot de dienst IZ. <\/span><\/p>\n

Conclusie <\/b><\/h2>\n

Samengevat, kunnen we stellen dat we in Belgi\u00eb sinds 2011 een toename vaststellen van de CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn, die waarschijnlijk te maken heeft met een betere opsporing. Het probleem van CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn is re\u00ebel en grotendeels vermijdbaar. Onze eenheid heeft een internationale online enqu\u00eate gelanceerd, die zich richt tot geneesheren en verpleegkundigen werkzaam op de dienst intensieve zorgen (niet tot hygi\u00ebnisten). Deze enqu\u00eate wil de praktijken meten inzake preventie van CVC-geassocieerde septicemie\u00ebn. <\/span><\/p>\n

Stuur deze enqu\u00eate gerust door naar de personen binnen uw ziekenhuis die met deze problematiek te maken krijgen! <\/span><\/p>\n

http:\/\/www.world-critical-care.org\/index.php?option=com_content&view=article&id=266 <\/b><\/span><\/p>\n

Referenties<\/b><\/h2>\n

1. Vrijens F, Hulstaert F, Gordts B et al. Nosocomial infections in Belgium, part2 : Impact on Mortality and Costs. 2009KCE reports Vol 102C.<\/span><\/p>\n

2. Vrijens F, Hulstaert F, Van de Sande S, Devriese S, Morales I, Parmentier Y. Hospital-acquired, laboratory-confirmed bloodstream infections: linking national surveillance data to clinical and financial hospital data to estimate increased length of stay and healthcare costs. Journal of Hospital Infection 2010;75(3):158-162.<\/span><\/p>\n

3. Vrijens F, Hulstaert F, Devriese S, Van de Sande S. Hospital-acquired infections in Belgian acute-care hospitals: an estimation of their global impact on mortality, length of stay and healthcare costs. Epidemiol Infect 2012;140(1):126-136.<\/span><\/p>\n

4. Hammami N, Lambert ML. Surveillance of bloodstream infections in Belgian hospitals (\u2018SEP\u2019) – Annual report 2014, Surveillance data 2000-2014 – Hospital stay data 2000-2012. 2015<\/span><\/p>\n

5. Mertens K. Surveillance national acquises dans les unit\u00e9s de soins intensifs – Rapport annuel 2012. 2014<\/span><\/p>\n

6. Pronovost PJ, Goeschel CA, Colantuoni E et al. Sustaining reductions in catheter related bloodstream infections in Michigan intensive care units: observational study. BMJ 2010;340:c309.<\/span><\/p>\n

7. Palomar M, Alvarez-Lerma F, Riera A et al. Impact of a National Multimodal Intervention to Prevent Catheter-Related Bloodstream Infection in the ICU: The Spanish Experience. Crit Care Med 2013;41(10):2364-2372.<\/span><\/p>\n

8. Berenholtz SM, Pronovost PJ, Lipsett PA et al. Eliminating catheter-related bloodstream infections in the intensive care unit. Crit Care Med 2004;32(10):2014-2020.<\/span><\/p>\n

9. Blot K, Bergs J, Vogelaers D, Blot S, Vandijck D. Prevention of central line-associated bloodstream infections through quality improvement interventions: a systematic review and meta-analysis. Clin Infect Dis 2014;59(1):96-105.<\/span><\/p>\n

10. Umscheid CA, Mitchell MD, Doshi JA, Agarwal R, Williams K, Brennan PJ. Estimating the proportion of healthcare-associated infections that are reasonably preventable and the related mortality and costs. Infect Control Hosp Epidemiol 2011;32(2):101-114.<\/span><\/p>\n

11. Lambert ML, Silversmit G, Savey A et al. Preventable proportion of severe infections acquired in intensive care units: case-mix adjusted estimations from patient-based surveillance data. Infect Control Hosp Epidemiol 2014;35(5):494-501.<\/span><\/p>\n

12. Rossello-Urgell J, Vaque-Rafart J, Hermosilla-Perez E, Allepuz-Palau A. An approach to the study of potentially preventable nosocomial infections. Infect Control Hosp Epidemiol 2004;25(1):41-46.<\/span><\/p>\n

13. Hammami N, Lambert ML. Nationale surveillance voor septicaemie\u00ebn in het ziekenhuis (SEP) – Revisie SEP surveillance protocol v4.2. 2015<\/span><\/p>\n

14. Marschall J, Mermel LA, Fakih M et al. Strategies to prevent central line-associated bloodstream infections in acute care hospitals: 2014 update. Infect Control Hosp Epidemiol 2014;35(7):753-771.<\/span><\/p>\n

15. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Bloodstream Infection Event (Central Line-Associated Bloodstream Infection and Non-central line-associated Bloodstream Infection)-January 2015. 2015 http:\/\/www.cdc.gov\/nhsn\/PDFs\/pscManual\/4PSC_CLABScurrent.pdf<\/span><\/p>\n

16. Horstman MJ, Li YF, Almenoff PL, Freyberg RW, Trautner BW. Denominator Doesn\u2019t Matter: Standardizing Healthcare-Associated Infection Rates by Bed Days or Device Days. Infect Control Hosp Epidemiol 2015;36(6):710-716.<\/span><\/p>\n

\t
<\/form> \t
\t\tDownload article as PDF<\/a> \t<\/div> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Septicemie\u00ebn verworven in het ziekenhuis (HA-SEP) behoren tot de meest ernstige ziekenhuisinfecties.1-3<\/sup> In Belgi\u00eb wordt 24% van de HA-SEP geassocieerd met het gebruik van centraal veneuze katheters (CVC)<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-1222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1222"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1362,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1222\/revisions\/1362"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosoinfo.be\/nosoinfos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}